برای برخی از عارضه ها چه کنیم؟

🔸براي بستن روزنه هاي پوست صورت گل ارمني با ماست يك روز درميان
🔸براي لك پوست روغن كرچك بمالين
🔸براي تهوّع در دوران بارداري و ويار رب به بخورين
🔸براي افتً دهان كودك رب فلوس بخورن
🔸براي تقويت معده مرباي به بخورين
🔸براي ازدياد شير مادران از رازيانه استفاده كنين
🔸براي موهاي زايد پودر موبر ياهمان واجبي بكشين بعد روغن رازيانه بزنين
🔸براي موهاي زايد بعد از اپيلاسيون از روغن مورچه يا خون خفاش استفاده كنين
🔸براي سرخ كردن گونه ها از بؤره ارمني و عسل استفاده كنين
🔸براي بوي بد عرق بدن از عرق مورد خوراكي استفاده كنين و گل قند
🔸براي تبخال از كمپرس زوفا و بطور خوراكي از مرزنجوش و اسفند استفاده كنين
⚠️اسفند سمي است كم مصرف شود
🔸براي اسهال بلغمي از عرق زنيان استفاده كنين
🔸براي تنك كردن رحم از اب انار به طور آبزن و نشستن در لگن استفاده كنيد
🔸براي بزرگ كردن سينه و باسن و گونه و الت مردان از روغن خراطين استفاده كنين به همراه بادكش
🔸براي زخم چركي كه بايد باز بشه از لعاب اسپرزه استفاده كنين
🔸براي پيله دندان پوست انار رو روي پيله بزارين
🔸براي شوره سر از روغن شاهدانه استفاده كنين
🔸براي رويش ابرو از روغن فندق استفاده كنين
🔸براي رويش موي سكه اي از سير استفاده كنين
🔸براي موهاي چرب از مورد استفاده كنين
🔸براي رويش  مژه از روغن رزماري و بابونه استفاده كنين
🔸براي كچلي از روغن پياز عنصل استفاده كنين
🔸براي كبد گرم از بيد خشت استفاده كنين
🔸براي هپاتيت از شيرخشت استفاده كنين
🔸براي عفونت زنان ابزن تنباكو و سركه مفيد است
🔸براي عفونت گوش روغن افسنطين
🔸براي تخمه يا بد بودن مواد معده با بري تعفن و تخم مرغ گنديده از بومادران استفاده كنين
🔸براي يبوست حاد از گل سرخ داخل دوغ شب قبل از خواب استفاده كنين
🔸براي كمخوني از قاووت و شير و شيره انگور استفاده كنين
🔸براي فقر اهن از عصاره جگر استفاده كنين گوسفند يا شتر
🔸براي زخم معده از روغن الاغ به صورت خوراكي استفاده كنين
🔸براي دمل از لعاب اسپرزه استفاده كنين
🔸براي فشار خون از رب غوره و قرقروت زير زباني استفاده كنين
🔸براي تقويت چشم از هليله سياه و شكر استفاده كنين
🔸براي اصلاح پرز معده و روده از اويشن استفاده كنين
🔸براي لاغري از روغن شويد به طور مالشي به همراه بادكش استفاده كنين
🔸براي خارش بيضه از ناخنك استفاده كنين
🔸براي سوختگي تازه از سفيده تخم مرغ خام استفاده كنين
🔸براي ترك حاملگي از روغن كنجد و لعاب به دونه استفاده كنين
🔸براي خشكي پوست از روغن بادام تلخ استفاده كنين
🔸براي ترك لب از روغن نارگيل استفاده كنين
🔸براي قطع خونريزي و بريدگي از زردچوبه استفاده كنين
🔸براي خستگی كل بدن از حمام گوجه فرنگي استفاده كنين
🔸براي اسم از شير شتر استفاده كنين
🔸براي بواسير از روغن كوهان شتر استفاده كنين
براي روشني پوست از روغن 🔸رازيانه و دنبه استفاده كنين
🔸براي زود انزالي روغن ميخك به سر الت مرد ماليده شود
🔸براي زياد شدن لذت جنسي روغن كبابه چيني سر الت ماليده شود
🔸براي عفونت معده پونه و گل خطمي استفاده شود
🔸براي كيست تخمدان از انيسون و رازيانه استفاده شود
🔸براي كيست پستان از زنجبيل استفاده شود
🔸براي دراوردن ريش از روغن گنه گنه استفاده شود
🔸براي چربي خون اش سماق بخورين
🔸براي سنگ كليه از تخم كرفس استفاده شود
🔸براي سنگ صفرا از ريوند چيني با شير خشت استفاده شود
🔸براي كبد چرب از تخم خرفه استفاده شود
🔸براي سياهي زير چشم كمپرس زيرفون و خوردن اب پنير توصيه ميشود
🔸براي پوكي استخوان از روغن موميايي مالشي و كشك استفاده شود
🔸براي تصفيه خون بعد حجامت اب انار بخورين
🔸براي شب ادراري كودكان عرق پونه با بارهنگ تف داده و عسل بخورن
🔸براي روماتيسم قولنجان بخورن
🔸براي سردرد روغن مرزنجوش بمالن و اسطوخودوس باعسل بخورن
🔸براي درد مفاصل سورنجان بخورن
🔸براي ارتروز زنجبيل
🔸براي سياه كردن موي سفيد روغن امله بمالن و شلتوك برنج با ليموعماني بخورن
🔸براي استرس مرزنجوش بخورن
🔸براي انگل برنگ كابلي بخورن
🔸براي سينوزيت روغن سياهدانه بمالن و اسطوخودوس بخورن
🔸براي پرخاشگري سنبل الطيب بخورن
🔸براي فشار پايين بادرنجبويه و شيرين بيان بخورن
🔸براي ساخت غضروف از پاچه گوسفند با سير و زنجبيل استفاده كنن
🔸براي لاغري از زيره سياه با ماست استفاده كنن
🔸براي درمان احتلام و سيلان مني از چاي ترش استفاده كنن
🔸براي سبك شدن سر از انفيه كندش استفاده كنن
🔸براي  جلوگيري از ريزش مو از روغن مورد استفاده كنين
🔸براي زردي نوزاد از ترنجبين استفاده كنين
🔸براي ترك اعتياد از شاهدانه استفاده كنين
🔸براي رفع مسموميت مشروب و ترياك از ابليمو استفاده كنين
🔸براي فلج روده از گز علفي استفاده كنين
🔸براي راست روده از بليله استفاده كنين  

🔸براي شُل بودن مدفوع و رطوبت روده از سيرابي استفاده كنين
🔸براي زيادي مني از ثعلب استفاده كنين
🔸براي باد مفاصل از مويز سياه استفاده كنين
🔸براي سم كبد كه باعث جوش ريز دردناک ميشه از اب تربچه استفاده كنين
🔸براي پسوريازيس (صدف) از روغن برنج استفاده كنين
🔸براي پرستات از تخم كدو و خربزه و خيار استفاده كنين
🔸براي سوزش ادراري از گل خطمي استفاده كنين
🔸براي خشكي گلو از پنيرك و شكر تيغال استفاده كنين
🔸براي ترش كردن از هويج استفاده كنين
🔸براي ازدياد اسپرم از شقاقل و جدوار استفاده كنين
🔸براي ترك پاشنه پا روغن موم عسل و روغن بنفشه به ناف
🔸براي بزرگي شكم كلم پخته و سير و هويج استفاده كنين با هم
🔸براي كرم نزدن برنج گلپر و سير و كمي نمك داخل ان بريزين
🔸براي ديابت از عدس الملك استفاده كنين به همراه دارچين
🔸براي زياد كردن شهوت خانم ها از زعفران و شكوفه سنجد و گل محمدي  همزمان استفاده كنين با كمي رازيانه
🔸براي كاهش تريگليسريد از اب ساقه كرفس و بزرك سياه استفاده كنين
🔸براي كلسترول از بزرك قرمز استفاده شود
🔸براي سوزش مقعد روغن كافور بمالين
🔸براي كوفتگي بدن بابونه بخورين
🔸براي حافظه كندر بخورين
🔸براي كمر درد روغن سقز و وشاء بزنين
🔸براي قطع قاعدگي گياه دم اسب بخورين
🔸براي اسهال خوني گلنار فارسي بخورين
🔸براي بيخوابي با مزاج گرم از كرفس و دوغ با هم و با مزاج سرد عرق بهارنارنج و طارونه باهم استفاده شود

مزاج خوراک ها

مزاج گوشت ها 

بلدرچین................گرم وخشک
بوقلمون...............گرم وتر
پاچه....................گرم وتر
تخم ماهی.............گرم وخشک
تخم مرغ....زرده👈گرم؛سفیده👈سرد
جگر سفید............گرم وتر
جگرسیاه.............گرم وتر
خروس...............گرم وخشک
دل...................گرم وخشک
زبان.................گرم وتر
سار.................گرم وتر
سیرابی............سردوخشک
شتر................گرم وخشک
شترمرغ...........گرم وخشک
غاز.................گرم وتر
قرقاول............گرم وخشک
قلوه................سردوخشک
کباب...............گرم وخشک
کبک................گرم وخشک
کبوتر..............گرم وخشک
گاو................سردوخشک
گنجشک..........گرم وخشک
گوزن.............گرم وخشک
گوساله..........سردوتر
گوسفند..........گرم وتر
مرغ محلی.......گرم وتر
مرغ ماشینی.....سردوتر
مغز...............سردوتر
میگو .............گرم وتر
اردک.............گرم وخشک
انواع ماهی......سردوتر
آهو...............گرم وخشک
بز................سردوخشک مزاج

میوه ها
ازگیل.....سردوخشک
آلبالو......سردوخشک
آلو وآلوچه.....سردوتر
انارترش.....سردوخشک
انارشیرین.....سردوتر
آناناس.........گرم وتر
انبه............گرم وخشک
انجیرتازه.......گرم وتر
انجیرخشک......گرم وتر
انگور..........گرم وتر
بالنگ.........سردوخشک
به............گرم وخشک
پرتقال .......سردوتر
تمرهندی......سردوخشک
خرما...........گرم وتر
دارابی........سردوتر
زالزالک......سردوخشک
زردآلو.......سردوتر
زرشک.......سردوخشک
ذغال اخته......سردوخشک
زیتون..........گرم وخشک
سنجد.......سردوخشک
غوره........سردوخشک
شلیل......سردوتر
قیسی.....گرم وتر
شفتالو.......سردوتر
کنار......سردوخشک
کیوی.......سردوتر
گریپ فروت......سردوخشک
لیموشیرین.......سردوتر
لیموعمانی.......سردوخشک
موز..........گرم وتر
گلابی..... گرم وتر
گیلاس.......گرم وتر
مویز......گرم وتر
نارگیل....  گرم وخشک
هلو.... گرم وتر
نارنج......سردوخشک

مزاج صیفی جات
اقسام کدو.............سرد وتر
بادمجان.................گرم وخشک
خربزه...................گرم وتر
خیاربوته ای............سردوتر
خیار چنبر...............گرم وتر
طالبی...................گرم وتر
فلفل سبز..............گرم وخشک
گرمک...................گرم وتر
گوجه فرنگی..........سردوتر
هندوانه.................سردوتر

 مزاج مغزهای گیاهی
بادام درختی شیرین....گرم وخشک
بادام درختی تلخ.....گرم وخشک
بادام زمینی......گرم وتر
بادام کوهی .....گرم وخشک
بادام هندی.......گرم وخسک
بلوط خوراکی....سرد وخشک
پسته کوهی.....گرم وخشک
به دانه...........سردوتر
پسته.............گرم وخشک
تخم آفتابگردان....گرم وخشک
تخم خربزه.........گرم وتر
تخم طالبی.........سردوتر
تخم هندوانه.......سردوتر
چلغوز............گرم وخشک
خشخاش..........سردوتر
شاه بلوط.........سردوخشک
شاه دانه..........گرم وخشک
فندق..............گرم وخشک
کنجد..............گرم وتر
اسپند..............گرم وخشک
گردو..............گرم وخشک

مزاج ادویه ها
اسطو خودوس.......گرم وخشک
افتیمون...............گرم وخشک
انیسون...............گرم وخشک
آویشن................گرم وخشک
بادرنجبویه............گرم وخشک
برگ بو................گرم وخشک
تخم کافشه...........گرم وخشک
خردل..................گرم وخشک
دارچین................گرم وخشک
رزماری..............گرم وخشک
زردچوبه.............گرم وخشک
زعفران..............گرم وخشک
زنجبیل...............گرم وخشک
زنیان..................گرم وخشک
زیره ..................گرم وخشک
سماق.................سردوخشک
سیاه دانه.............گرم وخشک
فلفل..................گرم وخشک
قهوه..................گرم وخشک
کاکائو.................گرم وخشک
گل گاوزبان..........گرم وتر
تندوری...............گرم وخشک
گلپر...................گرم وخشک
میخک................گرم وخشک
نشاسته............سردوخشک
نمک................گرم وخشک
نمک دریا...... ....گرم وخشک
هل..............گرم وخشک
وانیل..........گرم وخشک
سورنجان......گرم وخشک
خولنجان.......گرم وخشک

بذرهایی که روی آنها خط عمق دار وجود دارد مزاج خشک دارند ...

بذر هايي كه روي انها خط عمق دار وجود دارد
مزاج خشك دارند و باعث خشك شدن ميشن
و همه نوع رطوبتي را خشك ميكنن
🔟ده نوع مشهور به قرار زير است
🔸زنيان
🔸انيسون
🔸رازيانه
🔸زيره سبز
🔸زيره سياه
🔸تخم شويد
🔸تخم جعفري
🔸تخم كرفس
🔸تخم گشنيز
🔸تخم هويج
👈اين ده تا
قاعده اور
🔹شكننده سنگ
🔹مقوي معده
🔹مكمل لاغري و مهزل
🔹ضد نفخ
🔹بادشكن
🔹برطرف كننده كيست ها

 

فرق مسهل با ملین چیست؟

🔹مسهل ها خشك كننده هستن
🔹ملين ها رطوبت بخش

بسياري از مسهل ها به خاطر وجود ماده سمي مسهل هستن چون كبد باعث دفع انها از بدن ميشود
مثل حنظل يا هندوانه ابوجهل
صبر زرد يا الوا
سقمونيا و زقوم
كرچك يا بيد انجير
حب السلاطين يا بيد انجير خطايي
روغن ها به خاطر رطوبت ملين هستن
روغن گياهان سمي ملين مسهلند و خواص هر دو را دارند
مثل روغن تخم حنظل و كرچك و حب السلاطين

⚗مسهلات سه نوعند:

✳️مسهل صفرا مثل بنفشه
➰مسهل سودا مثل افتيمون
🌀مسهل بلغم مثل سورنجان

⭕️قبل از خوردن مسهل حتما بايد منضج خورد
💊دوز مصرف و مقدار مصرف متفاوت است
✳️منضج صفرا يك هفته
🌀منضج بلغم دو هفته
➰منضج سودا سه هفته

متابولیسم پروتئین ها

آمینواسیدها به وسیله یاخته ها برداشت می شوند تا برای سنتز پروتئین مخصوصی مصرف شوند. برای انجام این عمل، باید تمام آمینواسیدهای اساسی مورد نیاز انزیم ها، یا پروتئینهای ساختاری آماده باشند. در صورت فقدان امینواسیدها، بقیه امینواسیدها بوسیله یاخته مصرف می شوند تا یا به مصرف یاخته های دیگر برسد و یا برای تولید انرژی بکار روند. در این حالت پروتئین ساخته نمی شود. علاوه بر امینواسیدهای اساسی که یاخته قادر به تهیه انها نیست . امینواسیدهای غیر ضروری مورد نیاز خود را از محفظه امینواسید بر می دارد و اگر این اسید ها در مخزن امینواسید موجود نباشند، یاخته با استفاده از نیتروژن امینواسیدهای دیگر، انها را می سازد.

در صورتی که یاخته ای نتواند همه امینواسیدهای غیر اساسی را بسازد، از امینواسیدهایی که توسط یاخته های دیگر سنتز شده و به مخزن امینواسیدهای خون انتقال یافته اند، استفاده می کنند بعضی از یاخته های بدن ممکن است مقداری امینواسیدهای اساسی اضافی داشته باشند. با اینکه تمام مراحل سنتز پروتئنی بسیار پیچیده است، اما این مراحل با شتاب انجام می گیرد. به طوری که گاه فقط یک دقیقه طول می کشد.

در انجا در جریانی به نام امین گیری (دی امیناسیون) ( واکنشی که احتیاج به ویتامین B6    دارد) گروه امینها جدا می شوند و باقی مانده بدون نیتروژن وارد یک سیکل متابولیکی (سوخت سازی ) می شود و پس از تبدیل به چربی یا کربوهیدرات، اکسیده می گردد وانرژی تولید می کنند، یا اینکه به صورت منبع انرژی ذخیره می شوند و قسمت نیتروژن دار، پس از یک رشته تغییرات شیمیایی به وسیله کبد به اوره تبدیل می شود و توسط کلیه ها در ادرار دفع می گردد.

 چون کلیه، این اوره را به عنوان مواد دفعی حاصل از متابولیسم دفع می کند، اگر مصرف پروتئین بیش از مقدار ضروری برای ساخت بافتها و ترکیبات اساسی بدن باشد، امکان دارد کلیه را برای دفع مواد دفعی تحت فشار قرار دهد، مخصوصا اگر مصرف مایعات برای تشکیل ادرار کم باشد. امینواسیدی که پس از امین گیری به شکل کربوهیدرات متابولیزه می شود، یک امینواسید گلوکوژنیک  است و اگر به صورت اسید چرب متابولیزه شود امینواسید ستوژنیک نامیده می شود در گذشته چنین تصور می شد که پروتئین های بدن نسبتا ثابتند، ولی با استفاده از ایزوتوپ های رادیو اکتیو، مشخص شد که پروتئین های بدن در حالت حرکت متعادل هستند و نیتروژن به طور ثابت از یک بافت به بافت دیگر و بین آمینواسیدهایی که قبلا جذب شده یا آنهایی که تازه جذب شده اند ،مبادله می شوند . پروتئین بافتها به طور مداوم تجزیه و دوباره سنتز می گردند ، آنگاه یا به مخازن آمینواسیدها اضافه می شوند ، یا اینکه از آنجا آمینواسید می گیرند .

آمینواسیدهای غذایی نیز به این مخازن وارد می شوند گرچه منبع مهمی برای ذخیره مازاد پروتئین وجود ندارد ، اما هنگامیکه پروتئین مصرفی افزایش می یابد ، کبد بزرگ   می شود . هچنین بعضی از پروتئین بافتها از قبیل آلبومین ، پلاسما نمودار ذخایر پروتئینی متحرک هستند .

در صورت کمبود کیفی و کمی پروتئین، ذخایر پروتئینی بدن تجزیه می شوند تا آمینواسیدهایی را که بیشتر مورد نیاز بدن است، سنتز کنند. مقدار گلوبولین پلاسما ( یکی از پروتئین های مهم خون ) در کمبودهای پروتئینی تغییر نمی کند، در حالیکه میزان آلبومین کاهش می یابد و پروتئین های کبد، مخاط معده، عضلات و پوست، به عنوان ذخایر متحرک آمینواسیدها، مورد استفاده قرار می گیرند ، اما پروتئین بافت مغز در مقابل تغییرات مقاوم است .

ذخایر متحرک پروتئینی که می توانند پر و خالی شوند 25% از کل پروتئین بدن را تشکیل می دهند و مخزن آمینواسیدها ، تقریبا نمودار 0.5 گرم نیتروژن به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است . مادامی که بدن در حال تعادل نیتروژنی است ، مقدار کل پروتئین بدن تغییر نمی کند ، اما میزان تعویض و نو شدن پروتئین بدن از یک بافت به بافت دیگر متفاوت است ، بطوریکه آمینواسیدها در برخی از بافتها مانند روده ، لوزالمعده و کبد ، بسیار سریع تعویض می شوند ولی در کلاژن و عضلات با نیم عمری حدود چند صد روز آمینواسیدهای خود را به کندی تعویض می کنند .

اگر مقدار پروتئین غذایی کم باشد ، میزان تعویض و نو شدن آنها در تمام بافتها کاهش می یابد نیم عمر کل پروتئین بدن 80 روز است و میزان سنتز پروتئین در یک مرد بالغ 0.3 گرم برای هر کیلو گرم وزن بدن در روز تخمین زده شده است .

در شرایط خاصی ، آمینواسیدها در بافتهای مشخصی متراکم می شوند . مثلا انسولین باعث تحریک برداشت آمینواسید توسط یاخته های عضلات و استرادیول سبب افزایش برداشت آمینواسید در رحم می شود .

همچنین دو هورمون رشد و آدرنالین ( اپی نفرین ) مصرف آمینواسیدها را در عضلات بالا می برند .

محصولات نهایی متابولیسم پروتئین عبارتند از : دی کسیدکربن ، آب ، انرژی و مواد نیتروژن دار موجود در ادرار .

فاصله زمانی بین هضم و دفع پروتئین ها نیز مانند کربوهیدراتها ممکن است از چند دقیقه تا چند ماه طول بکشد که این امر به واکنشهای میانه راه متابولیسم و پایداری پروتئین بدن بستگی دارد .

واکنشهای گلیکولیز

 تخریب قندها در یاخته تحت فرایند ویژه‌ای در سیتوپلاسم رخ می‌دهد. این فرآیند گلیکولیز نامیده می‌شود.

اکسایش تنفسی که منجر به تجزیه و اکسیداسیون مولکول آلی (گلوکز) و تبدیل آن به مولکولهای کوچکتر و سرانجام تولید آب ، دی‌اکسید کربن و انرژی به شکل ATP است، در طی سه مرحله انجام می‌گیرد. در مرحله اول که گلیکولیز خوانده می‌شود، گلوکز 6 کربنی به دو مولکول سه کربنی تجزیه شده و مقدار کمی انرژی بوجود می‌آید. در مرحله دوم مولکولهای سه کربنی حاصل به نوبه خود در طی یک سری واکنشهای زیست شیمیایی دورانی موسوم به چرخه کربس یا اسید سیتریک به تدریج کربن خود را به صورت دی‌اکسید کربن از دست داده و هیدروژن آزاد می‌کنند.

بالاخره در مرحله سوم یا مرحله نهایی تنفس الکترون به توسط یک سری مواد ناقل الکترون که بر حسب پتانسیل رودکس زنجیره‌وار به دنبال هم قرار دارند، گرفته شده و سرانجام به اکسیژن منتقل می‌شوند و آب را تولید می‌کنند. در ضمن احیا و اکسید شدن مواد ناقل به دنبال هم انتقال الکترونها ، مقداری انرژی الکترونها رها می‌شود که برای فعال کردن تلمبه‌های یونی (پروتونی) غشای درونی میتوکندری و در نهات تولید ATP به مصرف می‌رسد.

مراحل واکنشهای گلیکولیز

واکنشهای گلیکولیز به صورت خطی پیش می‌روند. بطوری که ترکیب اولیه پس از طی چند واکنش آنزیمی ترکیبی را می‌سازد که از لحاظ ماهیت با ترکیب اول کاملا تفاوت دارد. از این رو گفته می‌شود که گلیکولیز به صورت راه است. راه گلیکولیز به نام دو دانشمندی که در مشخص کردن این راه بسیار کوشیده‌اند به راه امبدن- میرهوف نیز معروف است. راه گلیکولیز اگر از گلوکز آغاز شود شامل 10 مرحله واکنش آنزیمی است.

فسفریلاسیون گلوکز

ورود D- گلوکز ، در راه گلیکولیز مستلزم فسفریل‌دار شدن آن به گلوکز 6- فسفات است که بوسیله آنزیمهگزوکیناز کاتالیز می‌شود. این آنزیم ، آنزیم اختصاصی است که گلوکز را در کربن ششم فسفریل‌دار می کند. بدین منظور ، مولکول ATP آبکافت شده و مقداری انرژی برابر 7.3- کیلوکالری بر مول آزاد می‌سازد. از این مقدار انرژی3.3- کیلو کالری آن به مصرف تشکیل پیوند فسفو گلوکز می‌رسد و بقیه ذخیره می‌شود در نتیجه مقدار انرژی آزاد شده 4- کیلو کالری بر مول است.

مرحله دوم

تبدیل گلوکز 6- فسفات به فروکتوز 6- فسفات است. این واکنش یک واکنش ایزومری شدن است که بوسیله آنزیم گلوکز فسفاتایزومراز کاتالیز می‌شود.

مرحله سوم

فسفریل‌دار شدن مجدد فروکتوز 6- فسفات بوسیله آنزیم 6- فسفوفروکتوکیناز است. در این حالت ، آنزیم گروه فسفات حاصل از آبکافت ATP را به مولکول فروکتوز 6- فسفات انتقال می‌دهد و در نتیجه فروکتوز 6،1- دی فسفات حاصل می‌شود.

مرحله چهارم

مرحله‌ای است که طی آن گلیسرآلدهید 3- فسفات ساخته می‌شود. مولکول فروکتوز 6،1 دی فسفات بوسیله آنزیمآلدولاز به دو ترکیب سه کربن دی‌هیدروکسی استون فسفات و گلیسرآلدهید 3- فسفات تخریب می‌شود. دی‌هیدروکسی استون فسفات به نوبه خود می‌تواند تحت تاثیر آنزیم تریوز فسفات ایزومر به گلیسرآلدهید 3- فسفات تبدیل گردد.

مرحله پنجم

به مرحله اکسایش گلیسرآلدهید 3- فسفات معروف است. در این مرحله ، گلیسرآلدهید 3- فسفات تحت تاثیرآنزیم گلیسرآلدهید 3- فسفات دهیدروژناز به 3،1- دی‌فسفوگلیسریک اسید تبدیل می‌گردد. این واکنش نیازمند کو آنزیم نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید و فسفات کانی است. واکنش در دو مرحله انجام می‌گیرد که یکی انرژی‌زاد و دیگری انرژی خواه است. ابتدا گلیسرآلدهید 3-فسفات تحت تاثیر NAD+ اکسید شده و 1- فسفوگلیسریک اسید می‌دهد که واکنش انرژی‌زا است. سپس این ترکیب بوسیله فسفات کانی فسفریل‌دار شده و 3،1 _ دی‌فسفوگلیسریک اسید را می‌سازد که انرژی‌گیر است.

مرحله ششم

این مرحله یکی از مهمترین مراحل راه گلیکولیز است. زیرا نخستین مرحله‌ای است که طی آن یک مولکول پر انرژی از نوع ATP سنتز می‌شود. برای تشکیل مولکول ATP ، حداقل انرژی برابر 7.3- کیلوکالری بر مول لازم است. از برداشت گروه فسفات متصل به کربن شماره 1 ترکیب 7.3- کیلوکالری بر مول به مصرف تشکیل ATP و 4.5- کیلوکالری بر مول باقی می‌ماند.

مرحله هفتم

واکنش ساده‌ای است که بوسیله آنزیم فسفوگلیسرو موتاز کاتالیز می‌شود. در این حالت ، فسفات متصل به کربن شماره 3 ترکیب 3- فسفوگلیسرات به کربن شماره 2 منتقل شده 2- فسفوگلیسرات می‌دهد.

مرحله هشتم

این واکنش یک واکنش آبگیری از 2- فسفوگلیسرات است که توسط آنزیم آنولاز کاتالیز می‌شود. طی این واکنش ، 2- فسفوگلیسرات به فسفوانول پیرووات که ترکیبی پر انرژی است تبدیل می‌گردد.

مرحله نهم

این واکنش نیز یکی دیگر از واکنشهای مهم راه گلیکولیز است که طی آن دومین مولکول پر انرژی ATP سنتز می‌شود. آنزیم پیرووات کیناز واکنش را کاتالیز می‌کند. فسفات متصل به کربن شماره 2 فسفوانول پیرووات به مولکول ADP منتقل و ATP تشکل می‌شود. فسفوانول پیرووات ترکیب پر انرژی است و این انرژی در پیوند فسفات متصل به کربن شماره 2 نهفته است. در اثر برداشت این فسفات ، مقداری انرژی برابر 14.8- کیلوکالری بر مول تولید می‌شود که 7.3- کیلو کالری آن صرف ساخته شدن ATP شده و بقیه ذخیره می‌گردد.

مرحله آخر

آخرین مرحله راه گلیکولیز واکنشی است که طی آن پیرووات احیا شده و لاکتات تولید می‌شود. آنزیم لاکتات دهیدروژناز و کوآنزیم NADH واکنش را کاتالیز می‌کند.

نتیجه

راه گلیکولیز مکانیسم بیوشیمیایی است که از آن طریق انرژی شیمیایی گلوکز دوباره در سایر فرایندهای بیوشیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمع بندی ترکیبات مصرف شده و مواد تولید شده معلوم می‌شود که تا مرحله تولید گلیسرآلدهید 3- فسفات دو مولکول ATP مصرف می‌شود. از سوی دیگر در تبدیل دو مولکول گلیسرآلدهید 3- فسفات به پیرووات نیز چهار مولکول ATP تولید می‌گردد. با کم کردن تعداد ATP مصرف شده از تعداد تولید شده، میزان کل انرژی حاصل از راه گلیکولیز دو مولکول ATP خواهد بود.

در صورتی که گلیکوژن به عنوان منبع انرژی بکار رود مرحله اول گلیکولیز حذف می‌شود. بدین معنی که ابتدا گلیکوژن تحت اثر آنزیم فسفریلاز a به گلوکز 1- فسفات تبدیل می‌گردد و در مرحله بعد گلوکز 1- بوسیله آنزیم فسفوگلوکوموتاز ، به گلوکز 6- فسفات مبدل می‌شود. در این حالت گلوکز 6- فسفات راه گلیکولیز را طی می‌کند. بدین ترتیب تعداد ATP تولید شده برابر سه مولکول خواهد بود. تخریب گلوکز به این مرحله پایان نمی‌یابد. بلکه مراحل آن بوسیله پیرووات در میتوکندری ادامه پیدا می‌کند و طی آن بقیه انرژی نهفته در مولکول آزاد می‌شود.

 

هضم غذا و آنزیمهای موثر بر آن

مقدمه

غذاهای (Aliments) انسان متشکل از پروتئینها ، کربوهیدراتها ، لیپیدها ، ویتامینها ، املاح و آب هستند که به نسبتهای گوناگون در مواد خوراکی وجود دارند. غذاها در طی مراحل مختلف گوارش تبدیل به مواد غذایی (Nutriments) مانند اسیدهای آمینه ، مونوساکاریدها ، اسیدهای چرب ، الکلها ، ویتامینها ، نمکها ، یونها و آب می‌گردند که این گوارش تحت تاثیر آنزیمهای مختلف بخشهای مختلف دستگاه گوارش انجام می‌شود. مواد غذایی حاصل از هضم غذاها می‌توانند از غشای سلولی بگذرند و به درون سلول راه یابند و بدین وسیله می‌توانند انجام واکنشهای متابولیسم سلولی را میسر ساخته و نیاز سلول به ماده و انرژی را تامین کنند.

مراحل گوارش غذا

1. ورود غذا در دستگاه هاضمه.
2. دگرگونیهای شیمی - فیزیکی غذاها و تبدیل آنها به مواد غذایی.
3. عبور مواد غذایی از پرزهای مخاطی روده و ورود آنها به جریان خون و لنف و رسیدن به سلولها.
4. دفع مواد جذب نشده به صورت مدفوع و دفع مواد زاید متابولیسم سلولی به صورت ترشحات گوناگون در دستگاه گوارش.

گوارش دهانی

دهان محل دریافت غذا و جایگاه احساس طعم است. اعمال مکانیکی دندانها ، لبها و زبان موجب خرد شدن ذرات غذایی ، خیس و لغزنده شدن آنها توسط بزاق می‌گردد. بزاق از سه جفت غدد بزاقی بناگوشی ، زیر زبانی و زیر فکی ترشح می‌شود. مقدار آن برحسب غذا به 1.5 - 1 لیتر در 24 ساعت می‌رسد. PH طبیعی بزاق 7 - 6.8 است.

مواد آلی و معدنی بزاق

در هر لیتر بزاق 2 گرم موسین وجود دارد که باعث چسبندگی بزاق می‌شود. موسین مخلوطی از موکو پروتئینها و موکو پلی‌ساکاریدها است. در بزاق به مقدار جزئی پروتئین گلوبین وجود دارد. مواد معدنی بزاق شامل کلرورها ، سولفاتهای قلیایی ، فسفات کلسیم ، بی‌کربنات و منیزیم است. در هر لیتر بزاق 0.06 گرم تیوسیانات پتاسیم وجود دارد که مقدار آنها در افراد معتاد به دخانیات بیشتر است. الکل ، مرفین ، ید و جیوه که وارد بدن شوند توسط بزاق دفع می‌شوند.

آنزیمهای بزاق

مهمترین آنزیم بزاقی پتیالین یا آلفا آمیلاز می‌باشد که نشاسته را به مالتوز تبدیل می‌کند. یونهای کلر ، فعال کننده این آنزیم می‌باشند. در بزاق آنزیمهای مالتاز و انورتاز وجود دارد که از میکروبهای موجود در دهان ترشح می‌شوند. آنزیم دیگر بزاق ، لیزوزیم است که باعث هضم پروتئینهای غشای باکتریها می‌شود. غذای خرد شده در دهان به کمک عمل بلع از حلق و مری گذشته و ضمن آغشته شدن با ترشحات آنها به معده می‌رسد.

گوارش معدی

اعمال مکانیکی معده و اثرات شیمیایی شیره معده موجب دگرگونیهای بیوشیمیایی غذا می‌شوند و حرکات معدی ، غذا را با شیره معده مخلوط می‌کند.

شیره معده

مخاط معده دارای غدد متعددی است که هر یک قسمتی از ترکیبات موجود در شیره معده را ترشح می‌کنند. تحریکات روحی و عصبی ، تحریکات مکانیکی و تحریکات شیمیایی عواملی هستند که سبب ترشح شیره معده می شوند. در یک لیتر شیره معده ، حدود 2 گرم اسید هیدروکلریک و یک گرم در لیتر کلرورهای سدیم ، پتاسیم و منیزیم ، سولفاتها و فسفاتهای قلیایی خاکی وجود دارد.

آنزیمها و مواد آلی شیره معده

یکی از مواد آلی موسین است که نقش حفاظتی مخاط معده را در برابر آنزیمها برعهده دارد و احتمالا زخم معده ناشی از اختلال در ترشح موسین و یا غیر فعال شدن آن توسط آنزیمهای موسیناز و لیزوزیم می‌باشد. آنزیم پپسین از سلولهای اصلی دیواره معده به صورت پپسینوژن غیر فعال ترشح می‌شود. پپسین جزء آنزیمهای آندوپپتیداز است. آنزیم رنین که پرزور هم نامیده می‌شود از سلولهای اصلی دیواره معده ترشح می‌شود.

این آنزیم در مجاورت یون کلسیم ، کازئین محلول شیر را به پاراکازئینهای نامحلول تبدیل کرده و موجب انعقاد شیر می‌شود و سپس پپسین روی لخته‌های شیر عمل می‌کند. آنزیم لیپاز معدی فعالیت کمتری دارد و PH بهینه آن 5 - 4 است. وجود آنزیمهای کاتپسین ، موسیناز و لیزوزیم نیز در شیره معده گزارش شده است.

نتیجه گوارش دهانی و معدی

خرد شدن ، خیس خوردن و لزج شدن غذاها ، حل شدن پکتین مواد گیاهی و کلاژن مواد گوشتی ، کشته شدن و یا غیر فعال شدن تعدادی از میکروبهای موجود در غذاها ، تبدیل شدن مواد نشاسته‌ای به ذرات معلق و تبدیل آنها به نشاسته محلول ، دکسترین و مالتوز و تبدیل قسمتی از مولکولهای پروتئین به پیتیدها توسط پپسین معدی.

گوارش غذا در دوازدهه روده کوچک

محتوای اسیدی معده بطور منقطع از دهانه پیلور در دوازدهه می‌ریزد و موجب تحریک دیواره آن می‌شود. این تحریک به ترشح هورمونهای پنجگانه سکرتین منجر می‌شود که از راه خون به کبد ، لوزوالمعده و روده کوچک رسیده و ترشحات آنها را باعث می‌شوند. شیره لوزوالمعده توسط مجرای ویرسونگ و صفرا از راه مجرای کلدوک در محل آمپول واتر به دوازدهه می‌ریزد و PH اسیدی محتوای معده را خنثی می‌سازد.

آنزیمهای شیره لوزوالمعده

شیره لوزوالمعده مایعی است بی‌رنگ با طعم شور که با حجم مساوی می‌تواند اسیدیته شیره معده را خنثی کند. آنزیمهای شیره لوزوالمعده شامل تریپپسین ، کیموتریپپسین ، کربوکسی پپتیداز ، آمیلاز ، لیپاز ، ریبونوکلئاز و داکسی ریبونوکلئاز و کلسترول استراز می‌باشند.

صفرا و عمل آن در گوارش

کبد علاوه بر نقش اساسی خود در واکنشهای متابولیسمی با ترشح مداوم صفرا در گوارش سهم دارد. صفرا مایعی است سیال ، زرد طلایی ، تلخ مزه و دارای PH قلیایی. مواد گوشتی و چربی غذاها ، هورمون سکرتین و تحریک اعصاب پنوموگاستریک و هورمون هپاتوکرینین موجب ترشح صفرا می‌شود. امولسیون کردن مواد غذایی ، خنثی سازی اسیدیته معده و دفع متابولیتهای سمی از اعمال صفرا می‌باشند.

گوارش در روده کوچک

شیره روده‌ای از غدد برونر دوازدهه و غدد لیبرکوهن موجود در مخاط روده کوچک در شبانه روز به مقدار یک لیتر ترشح می‌شود. مواد معدنی آن 0.6 گرم درصد و شامل کاتیونهای Ca⁺² ، Mg⁺² و Na و آنیونهای -CL و PO₄^-3 می‌باشد. مواد آلی آن شامل آنزیمها و موسین است. از آنزیمهای شیره روده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: آنتروکیناز ، آمینوپپتیداز ، دی‌پپتیداز ، نوکلئوتیداز ، لیپاز روده‌ای، لیستناز ، مالتاز ، ساکاراز و لاکتاز. محتوای دوازدهه وارد روده کوچک می‌شوند و تحت تاثیر حرکات دودی ، مالشی ، نوسانی و حرکات ویژه پرزها با شیره روده مخلوط شده و تحت تاثیر آنزیمها هضم مواد غذایی باقیمانده صورت می‌گیرد.

گوارش در روده بزرگ

بیشتر مواد غذایی تا این مرحله هضم شده‌اند و تنها مقداری از غذاهای هضم نشده مانند سلولز ، غضروف و مولکولهای پروتئینی و مواد جذب نشده وارد روده بزرگ می‌شوند. باکتریها نشاسته را به مالتوز و گلوکز تبدیل می‌کنند. باکتریها بر روی مواد دیگر هم عمل گوارش را انجام داده و مواد موجود در روده بزرگ به صورت خمیری در می‌آید، بعد از جذب مواد مورد استفاده ، مواد زاید به صورت مدفوع دفع می‌شود.

 

نیاز بدن به املاح معدنی

املاح در همه جا خاک ، آب ، گیاه و بدن انسان وجود دارند . در بدن ما نیز انواع مختلفی از آنها موجود است که به اسخوان هایمان استحکام میبخشد و حیات سلولهای بدنمان را تأمین می کند .

املاح مود نیاز بدن ما به دو دسته عمده تقسیم می شوند:

  املاح کلی (ماکرو)

  املاح جزئی (میکرو)

تفاوت این دو از اسمشان معلوم است . املاح کلی به میزان بیشتری در بدن موجود هستند از اینرو ما به میزان بیشتری از آنها نیازمندیم و املاح جزئی به میزان کم در بدن ما وجود دارند پس روزانه میزان کمی از آنها مورد نیاز است ولی این دلیل بر این نیست که ازدرجه اهمیت کمتری برخوردار هستند. در بدن ما به طور متوسط 2 تا 3 کیلو املاح مختلف وجود دارد که نصف بیشتر آن کلسیم است. املاح از طریق غذا به بدن ما وارد شده در اثر هضم غذا آزاد می شوند و به صورت یون، جذب دیواره روده می گردند و از طریق خون به کبد و دیگر اندامها هدایت می شوند . مقداری از آن، همان لحظه استفاده شده ، باقی مانده ذخیره می شود و اضافی آن از بدن دفع می گردد . شرایط مختلفی بر جذب املاح مؤثر است . مثلاً املاح موجود در بعضی غذاها بهتر ( منابع حیوانی) و در بعضی غذا ها کمتر جذب می شوند. خوردن بعضی غذاها با هم موجب می شود مواد غذایی موجود در یکی جذب املاح دیگری را کند کند و یا سرعت ببخشد. مثلاً خوردن سبزیجات با غذاهای گوشتی جذب آهن موجود را افزایش می دهد. گاهی املاح مختلف برای ورود به دیواره روده رقابت می کنند ، مثلاً کلسیم موجود در لبنیات با آهن غذاهای گوشتی در ورود به خون رقابت می کند پس بهتر است با هم مصرف نشوند. کسانی که مکمل مصرف می کنند باید مراقب باشند که مصرف بیش از حد یک عنصر جذب عناصر دیگر را کاهش می دهد. املاح در بدن ما فعالیت های متفاوتی دارند که از آن جمله تنظیم فعالیت آنزیم ها، کمک به انتقال مواد در دیواره سلول ، حفظ تعادل اسیدی و بازی بدن، استحکام استخوان ، حرکت عضلات ، انتقال پیامهای عصبی و صدها فعالیت دیگر است . بدن انسان به مواد معدنی نیازمند است زیرا املاح و عناصر معدنی قسمتی از ساختمان یاختهها و مایعات بدن را تشکیل میدهند.

 

نقش املاح معدنی در بدن

   املاح معدنی، در فعل و انفعالات شیمیایی بدن نقش مهمی ایفا میکنند و در تحریک عضله و انعقاد خون مؤثر میباشند.

این املاح، اسیدهای متشکله در بدن را خنثی و بدون اثر میسازند.

بین فشار مایعات و یاخته های بدن تعادل برقرار میکنند.

آهن

این عنصر جزو ترکیب تمام یاختههای بدن میباشد و بخصوص در کبد و سپرز ذخیره میشود و لولکوسیتها آن را از کبد و سپرز به مغز استخنان انتقال داده که برای ساختن گلوبولهای قرمز به کار میرود. آهن برای متابولیسم صحیح ویتامینهای ب ضروری است. آهن پنج عمل مهم در بدن انجام می دهد

به رشد کمک میکند.

موجب افزایش مقاومت در بدن در مقابل بیماریها میشود.

از خستگی جلوگیری میکند.

کم خونیهای حاصل از کمبود آهن را معالجه و پیشگیری میکند.

رنگ موزون به پوست میدهد.

دریافت خیلی زیاد آهن به بدن آسیب می رساند،مطالعات متعدد اثبات کرده است، زمانیکه میزان آهن موجود در خون زیاد باشد، باعث حملات قلبی و ابتلاء به انواع سرطان از جمله سرطان مری و کیسه صفرا  خواهد شد .مطالعه ای در دانشگاه هاروارد نشان داد در  بیشتر موارد، آهن موجود در گوشت باعث این عوارض می شود. افرادی که مقایدر زیادی گوشت قرمز، مرغ و ماهی مصرف می کنند، میزان آهن خونشان نسبت به افراد گیاهخوار بالاتر است. آهن موجود در گوشت قرمز، مرغ و ماهی ،آهن هِم (Heme) نام دارد که به مقدار زیادی جذب می شود( جذب آن 20-10درصد است). در حالیکه آهن موجود در منابع گیاهی به مقدار خیلی کم و فقط 3-1 درصد آن جذب خون می شود. اگر چه بین آهن بالای خون و حملات قلبی و سرطان ارتباطی وجود دارد، ولی ما دلیل آن را نمی دانیم که چگونه آهن باعث این بیماری ها می شود.ترانسفرین؛ پروتئین حمل کننده آهن در خون می باشد. اگر مقدار آهن خون شما بالا باشد، می توانید از پزشک خود بخواهید یک آزمایش خونی بنام TIBS (درجه اشباع ترانسفرین) برای شما بنویسد که براساس آن غلظت آهن خونتان مشخص می شود. اگر میزان TIBS بیشتر از 60 درصد باشد، احتمال ابتلاء به حملات قلبی و انواع سرطان افزایش می یابد. در اینصورت برای کاهش آهن خون باید :

مصرف انواع  گوشت قرمز، ماهی، مرغ و غذاهای غنی شده با آهن  ( ماندد غلات غنی شده با آهن) را کاهش دهید.

در سال 1 بار یا بیشتر خون بدهید.

منابع غذایی آهن

دل و جگرو قلوه گاو، گوشتهای قرمز، زرده تخم مرغ، بادام، پسته، گردو،حبوبات،مارچوبه و آرد جو میباشد.

روی

روی یا (zinc ) جزو 15 عنصر معدنی و ضروری است ،  که بدن ما به آن نیاز دارد. اگر به  جدول تناوبیمواد نگاهی بیندازیم، می بنیم که این جدول شامل  114 عنصر یا ماده ی شیمیایی است که  به صورت دوره ای و  گروهی قرار گرفته اند و تمامی این تعداد عناصر ازنظرخواص شیمیایی و فیزیکی با یکدیگر متفاوت هستند و بر اساس همین خواص در جدول طبقه بندی شده اند .فلز روی نخستین بار  در سال 1869 میلادی  توسط دانشمند فرانسوی رولن به عنوان عامل رشد  آسپرژیلوس نیگرا معرفی شد، سپس دکتر سامک و همکارانش ( در سال 1926 ) این عنصر را برای رشد گیاهان  آلی ضروری تشخیص داد و پس از آن دکتر بل کینز در سال 1919 به نقش آن در حیوانات بزرگتر و دکتر برتراندوهمکارانش درسال 1911و همچنین دکتر مک ( در سال 1926 ) به نقش عنصر روی در انسان اشاره کردند . در بدن انسان حدود 4 – 1 گرم روی ( به طور متوسط 2/2 گرم روی ) وجود دارد که معادل نیمی ازآهن بدن است . مقدار این عنصر در بعضی از اعضای بدن  بیشتر است که  نشان دهنده ی نقش آن در این ارگان ها است. بیشترین مقدار روی در چشم، پانکراس و پوست ذخیره شده است( 20 در صد روی کل بدن ) و به همین دلیل روی ازضایعات پوستی، اگزما وعارضه های دیگر پوستی جلوگیری می کند و بیماران بسیاری با چنین ضایعاتی با خوردن سولفات روی و استعمال پماد های جلدی روی ( به نام Zinc Oxide ) درمان شده و میشوند. هم چنین در مشیمیه چشم ، و پروستات و مایع منی صد برابر غلظت پلاسما، روی وجود دارد . اعمال فیزیولوژی روی در  بدن بسیار زیاد و پر اهمیت است. دانشمندان و محققان علم تغذیه در بررسی های خود در طی بیش از 20 سال به این نتیجه رسیده اند که روی در بسیاری از فعل و انفعالات شیمیایی بدن،شرکت داشته وبرای حفظ سلامتی و طول عمر بدون امراض وجودآن لازم  است.فلزروی آنتی اکسیدانی است که در واکنش های اکسیداتیو استرس نقش مهمی را بازی می کند . اطراف ما عوامل رادیکال زا و اکسیدان بسیار فراوان است و متاسفانه امروزه رابطه اکثر بیماری ها با این عوامل اکسیدان  ثابت شده است. به طور مثال با مصرف هر عدد سیگار 15000  رادیکال آزاد وارد بدن شخص مصرف کننده میشود که در صورت وجود نداشتن مواد آنتی اکسیدان ، بیماری های مختلف در بدن ایجاد می شود. ویتامین C، ویتامین E و بتا کاروتن  ( پیش نیاز ویتامین A ) ، روی و  سلنیوم 5 آنتی  اکسیدان بسیار قوی شناخته شده در بدن هستند که عامل حفظ سلامتی و مبارزه بابیماری ها به شمارمی روند. فلز روی، در افزایش سطح سیستم ایمنی و کارکرد صحیح دستگاه ایمنی نقش مهمی را به عهده دارد . روی عوامل و فلزات سمی توکسیک وارد شده به بدن را جذب و  خنثی می کند. به طور مثال در شهر های آلوده ای مانند تهران که مرتبا” سرب و سایر فلزات سنگین به بدن وارد می شود وجود کافی روی در بدن ،  مانع از اثرات سمی و مخرب آن ها خواهد شد. این فلز  در ساختمان بیش از دویست آنزیم در بدن شرکت دارد. روی،  علاوه بر شرکت در ساخت آنزیم ها  به عنوان یک کاتالیزور یا تسریع کننده واکنش های بدن عمل میکند. یکی دیگر ازاعمال روی،فعالیت درتکثیرسلولی است. در ساختن دز اکسی ریبو نوکلوییک اسید یا DNA نیاز به روی میباشد و DNA، رشته ژنتیکی اصلی تشکیل دهنده هسته سلولی است که بدون آن ادامه ی حیات سلولی ممکن نیست .البته در این جا بایستی اشاره کرد که سلول های گلبول قرمز خون استثنا هستند ،زیراسلول های گلبول قرمز خون بدون هسته بوده و فاقد DNA می باشند همانگونه که در بالا عنوان شد در ساختمان بسیاری از آنزیم های بدن ، فلز روی شرکت دارد، به طور مثال آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز که جزو آنزیم های مهم اکسیداتیو است به سه گروه تقسیم میشود که در ساختمان سلول ها شرکت می کنند:

نوع سوپر اکسید دیسموتاز مانگان در درون میتوکندری ها ( کوره های سلولی )

نوع سوپر اکسید دیسموتاز مس و روی در خارج از میتوکندری و در سیتوپلاسم سلول وجود دارند رادیکال های آزاد رسیده به سیتوپلاسم توسط این دو نوع سوپر اکسید دیسموتاز یعنی نوع روی ومس گرفته و خنثی میشوند.

آنزیم کربورات هیدراز آنزیمی دیگر است که روی در ساختمان آن، به کار رفته است. کار  آنزیم ذکر شده این است که در تعادل الکترولیت ها واسید و باز در بدن نقش دارد و در اثر کمبود  این آنزیم، تعادل آب داخل و خارج سلولی به هم می خورد. آنزیم الکل دهیدروژناز نیز از آنزیم های مهمی است که در صورت وجود روی ، در بدن ساخته می شود. کمبود این آنزیم در بدن باعث می شود که الکل موجود در خون تجزیه نشده و باقی بماند . این حالت به ویژه در کشور های غربی که از مشروبات الکلی زیاد استفاده می کنند بایدمورد توجه قرار گیرد .درافرادی که کمبود این آنزیم را دارند پس از مصرف الکل ، دچار سر درد و سایر عوارض مصرف زیاد  الکل خواهند شد . آنزیم  کربوکسی پپتیداز نیز در ساختمان خود ، دارای فلز روی است.این آنزیم تجزیه پروتئین ها را در بدن به عهده دارد و در اثر کمبود آن، پروتئین های مصرفی به خوبی تجزیه نشده و به مصرف سلولی نمی رسد .

عوامل کاهش مقدار روی در بدن

یکی از مهم ترین علل کمبود روی در بدن ، نقصان دریافت آن از طریق مواد غذایی است و این حالت به ویژه در بچه ها، جوانان و کسانی که به مدت طولانی در  رژیم غذایی یا  پرهیز غذایی هستند دیده می شود. مواد غذایی مصرفی و آب نوشیدنی مهمترین منابع روی در طبیعت میباشند . اختلالات جذب روده ای هم میتواند سبب کاهش این عنصر مهم یعنی روی دربدن شود .  خوردن سبوس گندم یا سایر حبوبات ( سبوس حبوبات ) که حاوی فیتات فراوان هستند، هم چنین  مصرف اسفناج و یا سایر مواد حاوی اگزالات به همراه غذا، می تواند مانع از جذب روی در بدن شود. تجربیات نشان میدهد که چهار گروه از داروها، باعث تشدید مصرف روی میشوند.

این 4 دسته دارویی عبارتند از:

        آنتی بیوتیک ها

        دیورتیک ها (مدرها)

        گلوکوکورتیکوئید ها ( کورتون ها )

        دارو های ضد حاملگی

در میان آنتی بیوتیک ها ، مصرف تترا سایکلین و خانواده ی آن بیشتر از سایرین مانع از جذب روی میشود.

 

چه کسانی نیاز به دریافت روی بیشتری در برنامه روزانه دارند؟

این نکته حائز اهمیت است وبایستی همه ی خانم ها و آقایان بدانند که خانم های شیرده و باردار و افرادی که دارای  فعالیت ورزشی  مرتب و منظم   هستند، نیاز به روی بیشتری نسبت به سایر افراد دارند واگرمقدار دریافت آنها ازروی، کافی نباشددچارکمبود آن و عوارض حاصل از آن خواهند شد.

        افرادی که در طی روز سیگار  زیادی می کشند وکسانی که مشروبات الکلی  می خورند ،  به مقدار بیشتری روی نسبت به سایرین نیازمند هستند.

        بیمارانی که دارای مشکلات کبدی وکلیوی هستند، هم چنین بیماران مبتلا به دیابت،نیازمند به روی بیشتری هستند.

        در هنگام ابتلا به عفونت ها ، نیاز به دریافت روی ، بیشتر از سایر مواقع است.

        کسانی که دچار سوختگی شده اند و یا بیمارانی که سکته های قلبی ( آنفارکتوس قلبی ) کرده اند ، هم چنین افرادی که دچار آرتروز هستند، بیشتر از حد معمول به روی نیاز دارند.

        مقدار روی دریافتی از راه غذا به بدن بیماران مبتلا به سرطان باید اضافه شود.

        کم خونی یکی از بیماری هایی است که نیاز به دریافت روی را در بدن افزایش می دهد.

        تحقیقات وبررسی های بالینی نشان داده است کسانی که مبتلا به جوش های صورت(آکنه ) هستند ، دارای سطح پایینی از روی در خون بوده اند و دادن روزانه 200 میلی گرم گلوکونات روی که معادل 30 میلی گرم روی است می تواند باعث بهبود عفونت های جوش  های آن ها شود.

        کسانی که مبتلا به نورودرماتیت و پسوریازیس هستند، اغلب مبتلا به کمبود روی هستند.

        کسانی که مبتلا به زخم های پوستی اند، جهت ترمیم و بازسازی سریع تر ، نیاز به مقدار روی بیشتری دارند.

        هم چنین افراد مبتلا به آلرژی و التهابات پوستی اغلب دچار کمبود سطح روی در خون هستند.

        بررسی های انجام شده بر روی حیوانات نشان می دهد، طحال حیواناتی  که دچار کمبود طولانی مدت  روی شده اند پس از مدتی دچار چروکیدگی شده است.طحال از اندامهای ایمنی در بدن به شمار می رود. بنابر این کاهش روی موجب به هم خوردن سیستم  ایمنی می شود و معمولا افراددچار نقص ایمنی و کمبود روی ،اغلب مبتلا به گریپ و سرماخوردگی های متعدد می شوند.

موارد بالا نمونه ای از بیماری ها و افرادی هستند که نیاز بالاتری به دریافت روی در برنامه غذایی روزانه خود دارند.

عوارض حاصل از کمبود روی در بدن

در این جا به طور خلاصه به چند عارضه ی مهم کمبود روی در بدن اشاره می شود :

        امروزه ثابت شده است که باروری و بارداری، تابع وجود روی در بدن است. فعال  نبودن بیضه ها در آقایان و تخمدان ها در خانم ها و کم بودن اسپرم ها، همگی می تواند به علت کمبود روی در بدن باشد، که در نهایت منجر به ناباروری خواهد شد.

        تشکیل لکه های سفید در ناخن ، می تواند به دنبال کمبود روی در بدن ایجاد شود .

        امروزه ثابت شده است که در کنار سایر علل مثل ، کم خونی ، کمبود ویتامین ها ، استرس و. . . . ، کمبود روی از علل بسیار مهم ریزش مو است.

        درمان جوش های غرور جوانی و زخم های پوستی در صورت کاهش روی ، طول کشیده  و مزمن خواهد شد.

        کاهش قدرت سیستم ایمنی را در پی دارد.

        کم بودن رشد بچه ها ،می تواند به علت کمبود روی در بدن باشد.

        اختلال در رشد اندام های جنسی در زن و مرد ، از کمبود روی نیز ناشی میشود.

        کمبود روی بر رشد سیستم عصبی به ویژه در بچه ها و نوزادان تاثیر منفی دارد.

        اختلالات خلقی رفتاری مثل افسردگی (دپرسیون )، اسکیزوفرنی و پرخاشگری نمونه ای از بیماری های پیامد کمبود روی میتوانند باشند.

        دیده شده است که اختلالات حافظه ،  می تواند عارضه ی  حاصل از کمبود روی در  بدن باشد.

        کمبود روی ، خود را با پوکی استخوان ، ریزش دندان ها ، بیماری تیروئید ،  بی اشتهایی و تغییر شکل ناخن ها نیز نشان میدهد.

منابع حاوی روی

به طور تقریبی در هر گرم گوشت 3 تا 5 میلی گرم روی وجود دارد . نان سفید ،چربی و شکر فاقد روی هستند .  گوشت ، جگر ،تخم مرغ ،  میگو ،گندم سبوس دار ، تخم کدو حلوایی و گوجه فرنگی از روی غنی هستند . با خوردن هر 100 گرم عدس یانخود یا گندم آسیاب نشده می توان 4 تا 5 میلی گرم روی وارد بدن کرد . در هر صد گرم سبوس گندم یا هر صد گرم ذرت ، 3 میلی گرم روی به بدن می رسد .تخم کدوحاوی روی فراوان است که خوشبختانه درایران بیشتر از سایر کشورها استفاده می شود . در هر 100 گرم آن 5/ 6 تا 5/7 میلی گرم روی دریافت می شود.جالب است که بدانید ، جوانه گندم ، حاوی 17 میلی گرم روی ،  و به عبارتی غنی از روی است و خوردن آن به  تمام افراد توصیه می شود . در هر 100 گرم جگر گوساله ، 8/7 میلی گرم روی وجود دارد . ماده ی  غذایی پر اهمیت در رساندن روی به بدن ،صدف خوراکی است که در هر 100 گرم آن 60- 59 میلی گرم روی وجود داشته و بسیار غنی است که البته در ایران مصرف نمی شود .

عوارض کمبود روی

        زخم های طول کشیده

        ریزش مو ، اختلالات رشد ناخن ها و پوسیدگی دندان ها

        اختلالات باروری و کاهش میل جنسی

        اسیدوز خفیف در خون

        کندی رشد بچه ها

        خشکی پوست واگزما

        عفونت های راجعه

        کاهش اشتها

        اختلالات حس های بویایی، بینایی و چشایی ( تشخیص ندادن طعم غذا ها )

        نداشتن تمرکز حواس

        زخم های معده

        اختلال جذب ویتامین Aدر بدن

 

سدیم

سدیم و پتاسیم با هم کشف شدند و هر دو برای رشد طبیعی، اساسی شناخته شدهاند. مصرف  زیاد سدیم (نمک) سبب نقصان پتاسیم میشود. سدیم به محلول نگاهداشتن کلسیم و مواد معدنی دیگر در خون کمک میکند زدانشمندان از سال 1937 دریافتند که سدیم یک عنصر ضروری برای بدن است . سدیم مهمترین الکترولیت موجود در بدن می باشد . الکترولیت ها عناصری هستند که در بدن وظیفه تنظیم غلظت آب بدن، ثبات اسیدیته بدن و بسیاری از اعمال دیگر را بر عهده دارند. سدیم بیشتر در مایعی که اطراف سلول های بدن را فراگرفته، موجود است. با مصرف نمک که از دو جزء کلر و سدیم تشکیل شده است، سدیم وارد  بدن شده و به راحتی ازطریق دستگاه گوارش جذب می  شود. اغلب سدیم مصرف شده ( 95 درصد) بیشترازنیاز بدن است که از طریق کلیه ها دفع میشود. تنظیم میزان سدیم موجود در بدن توسط سیستم دقیقی انجام می شود. این سیستم به وسیله یک هورمون به نام آلدوسترون کنترل می شود. این هورمون ازغدد فوق کلیوی ترشح می شود. باکاهش میزان سدیم در بدن،ترشح آلدوسترون افزایش می یابد که باعث جذب بیشتر سدیم ازروده ها ومانع دفع سدیم از کلیه می شود. در صورتیکه با مصرف زیاد نمک میزان سدیم در بدن بالا برود، بخش  مربوط به تشنگی در مغز تحریک شده ، فرمان تشنگی راصادر می کند.دراین صورت فرد احساس نیاز به آب پیدا کرده و با مصرف آب غلظت سدیم بدن کم می شود.

نقش سدیم در بدن

        در جلوگیری از ناتوانی در گرما و آفتاب زدگی مؤثر است.

        عمل اعصاب و عضلات را تقویت میکند, در منقبض شدن عضلات مؤثر است.

        آب بدن را تنظیم می کند، در نتیجه با افزایش یا کاهش مصرف آب ، بدن دچار تورم یا خشکی نمی شود.

        به هدایت امواج عصبی کمک می کند.

        با وجود سدیم میزان ثبات اسیدی - بازی بدن حفظ می شود یا به عبارتی سدیم در تنظیم PH بدن مؤثر است.

        یک نقش جالب سدیم این است که موجب جذب بهتر قندهای ساده و اسیدهای آمینه که اجزاء تشکیل دهنده مواد نشاسته ای و پروتئین ها هستند، می شود.

        سدیم در شیره های گوارشی که موجب هضم غذا می شوند، وجود دارد .

        سدیم در استخوان ها نیز موجود است.

میزان نیاز به سدیم

روزانه 200 میلی گرم سدیم، حداقل نیاز یک فرد بالغ را برآورده می کند. معمولاً افراد خیلی بیشترازاین میزان و به طور متوسط 7 تا 11 گرم در روز ، نمک مصرف می کنند که از این طریق 4 گرم سدیم روزانه دریافت می شود. مهمترین منبع دریافت سدیم، نمک است، ولی به طور طبیعی در بعضی از مواد غذایی مثل گوشت ها و سبزیجات نیزموجود است. غذاهای آماده و کنسرو  شده، مقدار زیادی نمک دارند. از اینرو به افراد دچار فشار خون بالا توصیه می شود، مواد غذایی کنسرو و فرآیند شده را مصرف نکنند.

کاهش و افزایش مصرف سدیم

مقدار نرمال سدیم خون ، 136 تا 145 میلی اکی والان در لیتر است. اگر میزان سدیم خون  کمتر از این مقدار شود فرد دچار عارضه ای بنام هیپوناتریومی (2) می شود و اگر بیشتر ازاین مقدارشود دچار هیپرناتریومی (3) خواهد شد. علائم کمبود سدیم دربدن سستی،انقباض عضلانی،خستگی و گیجی و افت فشار خون است. با افزایش مقدار سدیم خون، فشار خون بالا رفته ، خطر بیماریهای قلبی-عروقی، سکته و آسیبهای قلبی وجود دارد. برای کاهش احتمال بروز این عوارض به افرادتوصیه می شود منابع پتاسیم، کلسیم و منیزیم را بیشتر دریافت کنند. در مواردی چون استفراغ پیاپی، اسهال ویا تعرق بیش از حد ، دفع سدیم افزایش یافته در نتیجه نیاز به مصرف سدیم نیز بیشترمیشود.افرادیکه برای درمان  افسردگی ، لیتیم مصرف می کنندنباید رژیم محدود ازسدیم بگیرند.  توانایی بدن در دفع سدیم ازکلیه هامحدود است.بنابراین مصرف زیاد و طولانی مدت سدیم ، موجب تجمع میزان اضافی آن دربدن شده ودرسنین بالاتر،فرد دچار عارضه فشار خون خواهد شد.پس بهتراست قبل از مصرف یک ماده غذایی، بر چسب آن را مطالعه کنید تا مطمئن شوید سدیم زیادی ندارد .

کبالت

این ماده یکی از اجزای اصلی ساختمان سیانو کوبالامین یا ویتامین B12 می باشد که وجود آن دربلوغ گویچه های سرخ نیز حایز اهمیت است. معمولاً رژیم غذایی مناسب دارای مقدار کافی کبالت می باشد و کمبود آن پیش نخواهد آمد.

منابع غذایی حاوی کبالت

کبالت در غذاهای حاوی پروتئین حیوانی وجود دارد. غنی ترین منبع این ماده معدنی جگر و قلوه است. دیگر منابع خوب برای این ماده معدنی شامل شیر، تخم مرغ، ماهی و پنیر است.

کلسیم

کلسیم در استخوان ها وجود دارد و  کمبود آن موجب پوکی  استخوان می شود  وکلسیم به  میزان فراوان در شیر وجود دارد  کلسیم، فراوان ترین  مینرال  موجوددربدن است. بدن ماتقریباً 1 کیلو گرم کلسیم دارد. البته در افراد مختلف با استخوان بندی متفاوت، مسلما این میزان فرق می کند. بیشتر کلسیم در استخوانها و دندانها نشسته است و تنها 1% آن در بقیه بدن وجود دارد که همین 1 درصد اعمال زیادی انجام می دهد، مثلاً انقباض همه ماهیچه های ما بسته به وجود کلسیم است.

جذب و انتقال کلسیم

جذب آن در خون به صورت یون کلسیم و از دیواره روده صورت می گیردعاملی که موجب افزایش جذب کلسیم می شود ویتامین D است ، به همین دلیل قرص های مکمل کلسیم را با ویتامینD تهیه می کنند. لذا اگر منابعی را که دارای این 2عنصر است مصرف کنید که کلسیم موجود درآنها بهتر جذب می شود.درصورتی که درغذا، ماده ای بنام اگزالات باشد، جذب کلسیم آن کاهش می یابدوبه همین دلیل است که  کلسیم اسفناج  و چغندر  ، به خوبی کلسیم شیر جذب نمی شود.  اسید فیتیک موجوددرسبوس گندم نیز جذب Ca راکاهش می دهد ولی این مسئاله زمانی اثرگذاراست که مصرف  آن خیلی زیاد باشد مثل گیاهخواران مطلق. دریافت کلسیم کافی ، اثرات مثبتی در  کاهش فشارخون افراد مبتلا به فشارخون دارد ،تنظیم میزان کلسیم بدن ، برعهده هورمونهایی است که ازغده تیروئید ترشح می شوند.

عملکرد کلسیم در بدن

        ضربان قلب را تنظیم مینماید.

        بیخوابی را کاهش میدهد.

        در متابولیسم آهن بدن مؤثر است.

        در تنظیم کار سیستم اعصاب بدن بخصوص در انتقال تحریکات نقش اساسی دارد.

        کلسیم عامل استحکام استخوانهاست. کلسیم کافی باید در غذای نوجوانان قبل از بلوغ وجود اشته باشدتااستخوانها تراکم مناسبی بیابندودرسالمندی به پوکی استخوان مبتلانشوند.

        کلسیم برای عملکرد  عضلات ضروری است و تا  کلسیم وجود نداشته باشد حرکت  امکان پذیر نمی باشد .

        انتقال پیامهای عصبی با واسطه یون کلسیم صورت می گیرد.

        کلسیم در یکی از مراحل انعقاد خون دخیل است.

        همانطور که متوجه شدید، کلسیم فعالیتهای زیادی را در بدن بر عهده دارد .

عوارض کمبود کلسیم

عوارض کمبود کلسیم در کودکان راشیتیسم، در میانسالان استئو مالاسی ، ودر بزرگ سالان استئوپروز است. این بیماری ها در اثر کمبود ویتامین Dنیز بروز می کند، پس اگر  می خواهید استخوان های محکمی داشته باشید بهتراست مراقب مصرف ویتامین D هم باشید.کمبودشدید کلسیم،انقباض شدید عضلات به حالت کزاز را به دنبال دارد که ابتدا به صورت گرفتگی عضلات دیده می شود. البته  این حالت کمتر رخ می دهد و آنچه ما بیشتر از کمبود کلسیم دیده ایم، پوک شدن استخوان ها در  سنین بالاست که برای جلوگیری از آن باید از نوجوانی به فکر باشیم.کلسیم از راه پوست هم به هدر می رود فعالیت زیاد در حرارت بالا و تعرق زیاد، دفع پوستی کلسیم را افزایش می دهد . چرا که در اثر بالا رفتن سن،درد استخوان، راحت شکسته شدن و دیرجوش خوردن استخوانها گریبانگیرمان می شود. میزان مورد نیاز کلسیم روزانه 800 تا 1200 میلی گرم است.

جلوگیری از ابتلاء به استئوپروز

        دریافت کلسیم، و ویتامین D باید در حد استاندارد باشد.

        نباید سیگار بکشیم.

        نباید قهوه و چای بیش از حد مصرف کنیم.

        نباید دیورتیک (داروهای مدر) بیش از حد مصرف کنیم.

        باید بیشتر خود را در معرض خورشید قرار دهیم تا ویتامین Dدر زیر پوستمان تولید شود.

        در هر سنی که هستیم دست از ورزش کردن و فعالیتهای بدنی برنداریم، چراکه کم تحرکی استخوانها را پوک می کند.

        مصرف کافی منابع ویتامین D را فراموش نکنیم.

منابع کلسیم

انواع لبنیات غنی ترین و بهترین منبع کلسیم هستند و کلسیم موجود در آنها براحتی جذب می شود. هر لیوان شیر 300 میلیگرم کلسیم دارد که یک سوم ِنیاز روزانه ما را تأمین می کند. ماست، پنیر و بستنی هم چون از شیر تهیه می شوند کلسیم قابل توجهی دارند . ماهی نیز منبع خوبی برای کلسیم است ماهی هایی چون ماهی آزاد، ماهی تن و ساردین مقدار مناسبی کلسیم دارند. بیشترسبزیجات سبز رنگ کلسیم زیادی دارند : روناس ، اسفناج ، کلم ، کلم بروکلی،جعفری. بادام هم کلسیم زیادی دارد که با کشمش و انجیر و خرمای خشک، میان وعده هایی مناسب و مقوی هستند. جالب  است بدانید که گوشتها و میوه ها کلسیم زیادی ندارند. برای تأمین کلسیم روزانه، حداقل 2 لیوان  لبنیات لازم دارید به علاوه باید از سبزیجات و حبوباتی که کلسیم قابل توجهی دارند نیز بیشتر استفاده  کنید.

مکمل کلسیم

وجود کلسیم برای انجام بسیاری از اعمال بدن ضروری است؛ مثل تنظیم ضربان قلب، انتقال پیام های عصبی، تحریک ترشح هورمون ها، انعقاد خون و مهمتر از همه ساخت استخوانهای بدن و حفظ سلامتی آن ها . کلسیم در بسیاری از مواد غذایی وجود دارد  و به علت این که بدن قادر به ساخت آن نیست، بایستی به مقدار کافی از راه غذا دریافت شود. حتی بعد از تکمیل و  توقف رشد  طولی استخوان های بدن( یعنی بعد از دوران رشد ) بایستی به مقدار لازم دریافت شود، زیرا از  راههای مختلفی از بدن دفع می شود؛ مثلاً از طریق عرق، ریزش مو، تجدید پوست و ناخن، ادرار و  مدفوع. کلسیمی که در طی روز از بدن دفع می شود،  بایستی از طریق غذا دوباره  تأمین شود. منابع غذایی کلسیم عبارت اند از : شیر ، ماست ،  پنیر و سایر مواد لبنی ، ماهی مثل ماهی آزاد، ماهی تن و ساردین، بادام ، کشمش،  سبزیجاتی  مثل روناس،  اسفناج، کلم، کلم بروکلی، جعفری. وقتی  کسی نتواند از طریق غذا به مقدار کافی کلسیم را برای رفع نیازهای خود دریافت کند، از کلسیم موجود در استخوان ها ( منبع ذخیره کلسیم ) استفاده می کند که باعث کاهش استحکام استخوانها می شود. چنین فردی نیاز به دریافت مکمل کلسیم یا  غذاهای غنی شده با  کلسیم دارد. اینکه به چه مقدار  مکمل کلسیم نیاز داریم تا کمبود آن را جبران کنیم، بستگی به مقدار دریافت آن از غذاهای مختلف دارد. کلسیم موجود در طبیعت به شکل ترکیب با سایر مواد وجود دارد. ترکیبات مختلفی از کلسیم در مکمل های آن وجود دارد؛ مثل کربنات کلسیم، سیترات کلسیم و فسفات کلسیم.هرکدام از این ترکیبات، مقادیر متفاوتی از کلسیم را دارا هستند.  نکته مهم: برای اطلاع از میزان کلسیم خالص موجود  در مکمل، حتماً برچسب آن را بخوانید تا متوجه شوید برای رفع نیازتان باید چه تعداد قرص  مصرف کنید.

چه نوع مکمل کلسیمی را باید مصرف کنید؟

بایستی متذکر شوم بهترین مکمل آن است که نیازهای فرد را با توجه به میزان تحمل فرد، قیمت و در دسترس بودن آن تأمین کند. در انتخاب و خرید مکمل کلسیم بایستی موارد زیر را در نظر بگیرید:

        حتماً تحت نظارت داروسازی های معتبر بوده و طبق مقادیر استاندارد باشد.هرگز مکمل هایی را که دارای نام های معتبر دارویی نیستند، خریداری و مصرف نکنید زیرا بعضی ازاین مکمل های غیراستاندارد، حاوی مقادیر خیلی بالا و سمی کلسیم هستند.

        بیش تر مکمل های کلسیم به راحتی در بدن جذب می شوند. اگر میزان جذب و  محلولیت مکمل در بروشور آن مشخص نبود، برای تعیین میزان محلولیت آن طبق روش زیر عمل کنید:

 مکمل کلسیم را( به شکل قرص یا کپسول )  برای مدت 30 دقیقه در مقدار کمی  آب گرم قرار دهید و گاهی آن را هم بزنید. اگر در  طی این مدت قرص یا کپسول حل نشد، نشان می دهد در معده نیز حل نخواهد شد. مکمل های کلسیم به شکل مایع و جویدنی، بهتردرمعده حل می شوند زیرا قبل از ورود به معده تجزیه می شوند. کلسیم چه از طریق غذا و چه به شکل مکمل،زمانی بهتر جذب می شود که چندین بار در طی روز و هر بار به مقدار 500 میلی گرم یا کمتر مصرف شود. ولی با  این همه دریافت یک جای آن، بهتر از این است که هرگز مصرف نشود.

        مصرف مکمل های کلسیم در بعضی افراد عوارض جانبی مثل یبوست و  گازمعده  را  ایجاد می کند. اگر با مصرف مایعات و فیبر غذایی فراوان این مشکل رفع نشد، نوع مکمل  خود را تغییر دهید. مثلاً به جای سیترات کلسیم، کربنات کلسیم را مصرف کنید.

همچنین باید مقدار مکمل مصرفی را به تدریج افزایش دهید. مثلاً هفته اول، فقط روی 500  میلی گرم مصرف کنید، سپس به آرامی مقدار مصرف مکمل را افزایش دهید.

        اگر دارو مصرف می کنید، با پزشک خود و یا دکتر داروساز در مورد تداخل مکمل کلسیم با آن دارو مشورت کنید. بعنوان مثال مکمل کلسیم، جذب آنتی بیوتیک تتراسایکلین را کاهش می دهد. همچنین با جذب آهن نیز تداخل دارد. بنابراین مکمل کلسیم و مکمل آهن نبایستی همزمان با هم مصرف شوند. فقط به طور استثنائی، می توان مکمل آهن را با سیترات کلسیم یا ویتامین C مصرف کرد، زیرا حلت اسیدی دارند. سایر داروهایی را که با معده خالی مصرف می شوند، نباید با مکمل کلسیم دریافت کرد.

        مکمل های کلسیم دارای سایر املاح و ویتامین ها نیز هستند.

مطالعات  مختلف نشان داده دریافت کم کلسیم باعث کاهش  توده استخوانی  و  افزایش شکستگی استخوان می شود. ولی دریافت کم کلسیم یکی از عوامل کاهش توده  استخوانی است. سایر عوامل تأثیرگذار بر روی کاهش استحکام استخوانی بدن شامل کاهش استروژن، عدم فعالیت بدنی، کشیدن سیگار، مصرف الکل یا سایر بیماری ها و درمان  های پزشکی است. اگر  این عوامل وجود   داشته باشند،حتی بامصرف کلسیم فراوان نمیتوان ازشکستگی استخوان جلوگیری کرد.DRI 1 (مقداردریافت غذایی توصیه شده ) کلسیم برای افراد بالغ 1000 تا 1200 میلی گرم در روز است که این میزان بستگی به سن، جنس و شرایط فرد دارد. به عنوان مثال در زنان باردار و شیرده، کودکان و نوجوانان میزان نیاز به کلسیم بیشتر است. یک واحد لبنیات حدود 300 میلی گرم کلسیم را  تأمین می کند. یک  واحد لبنیات برابر یک  لیوان شیر یا یک لیوان ماست  یا 45 گرم  پنیر است. افرادی که به مقدار کافی کلسیم رااز راه غذا دریافت نمی کنند، برای رفع نیازشان بایر مکمل کلسیم مصرف کنند. در  مصرف مکمل کلسیم بایستی به این نکته توجه داشت که مقدار عنصر کلسیم موجود در مکمل را درنظر بگیریم نه مقدار کل مکمل را. مثلاً یک قرص کربنات کلسیم 500 میلی گرمی ،  فقط 200 میلی گرم  کلسیم خالص دارد. بنابراین فرد با مصرف این قرص  فقط 200 میلی گرم کلسیم دریافت می کند نه  500 میلی گرم. کلسیم در روده کوچک جذب می شود، ولی تمام کلسیم مصرف شده، جذب نمی شود. مقدارجذب کلسیم بستگی به عوامل زیر دارد:

        محیط اسیدی روده

        مقدار ویتامین D بدن

        مقدار استروژن بدن

        نوع مکمل کلسیم

انواع مکمل های کلسیم

یکی از عوامل مهم در جذب کلسیم، میزان محلولیت مکمل کلسیم در بدن است. سعی کنید همیشه مکمل های استاندارد و مورد اطمینان را مصرف کنید تا بدانید چه میزان عنصر کلسیم دارندوچه مقدار در بدن حل می شوند.

سیترات کلسیم: مکمل کلسیم در محیط اسیدی بهتر جذب می شود، پس سیترات کلسیم  بهتر  از سایر مکمل ها جذب می شود، زیرا اسیدی است. این مکمل نیاز به اسید معده زیادی برای جذب ندارد و می توان آن را در هر موقع از روز و حتی با شکم خالی مصرف کرد. اما این مکمل معمولاً کلسیم کمی دارد،بنابراین بسته به نیازفردبرای تأمین کلسیم بیشتر بایستی تعدادقرص بیشتری مصرف کرد.

کربنات کلسیم: بیشتر مکمل های کلسیمی از این نوع هستند. این مکمل برای جذب بهتر نیاز به مقدار زیادی اسید معده دارد. بنابراین بایستی بعد از وعده غذایی مصرف شود.

گلوکونات کلسیم و لاکتات کلسیم: این نوع مکمل ها،  کلسیم کمی دارند. بنابراین برای رفع نیاز به کلسیم بایستی تعداد قرص های بیشتری مصرف کرد.

کلسیم سخت(Coral calcium):  این نوع مکمل کلسیم  غیر از حفظ سلامت استخوان ها، در سایر بیماری ها نیز مصرف می شود. این مکمل بیش از200 نوع بیماری را درمان می کندکه شامل بیماری های قلبی، سرطان، دیابت و.... است. البته این یافته صددرصد تأیید شده نیست.این  نوع مکمل فقط کربنات کلسیم داردوبه دلیل قلیایی بودن، مسمومیت اسیدی بدن را خنثی کرده و آن

 را از بین می برد.

گوگرد

مقدار گوگرد بدن انسان  176 گرم است که قسمت  اعظم آن در دو اسید  آمینه گوگرد دار،  یعنی متیونین و سیستئین، وجود دارد و بقیه آن به برخی از مولکولهای آلی بدن پیوند شده است.  گوگرد به عنوان یک عنصر ضروری برای تشکیل و حفاظت سلولهای بدن و تندرستی انسان نقش مهمی ایفاء می کند. گوگرد برای پوست، ناخن و مو های سالم ضروری است وبرای متعادل نگاه داشتن اکسیژن و کارکرد صحیح مغز ضروری میباشد.

نقش گوگرد

گوگرد در کار ترشح صفرا به کبد کمک میکند و دو کار مهم انجام میدهد:

        در رنگ بهتر پوست ضروری است و مو ها را براق میسازد.

        مبارزه در برابر عفونت های میکروبی را مؤثرتر میسازد.

منابع طبیعی گوگرد

کلم،حبوبات خشک، ماهی، تخم مرغ وگوشت ،شیر،گردو،بادام و جوانه گندم به مقدار کافی وجود داردو با حفظ یک رژیم غذایی مناسب کمبود آن مشاهده نخواهد شد.

منیزیم

این عنصر در بعضی از اعضاء بدن مانند مغز سر  و تیموس و غدههای فوق گرده ها و در خون  و عضلات موجود است و مقدار آن در این اعضا از کلسیم بیشتر است.این عنصر در تبدیل قند  خون به انرژی بسیار اهمیّت دارد و چهار عمل مهمّ را انجام می دهد:

        در مبارزه با افسردگی مؤثر است.

        کار سیستم رگهای خونی و قلب را تنظیم و در جلوگیری از حملة قلبی مؤثر است.

        از رسوب کلسیم در کلیهها و کیسة صفرا جلوگیری میکند.

        عمل هضم را آسان میگرداند.

یکی از املاح مورد نیاز هر سلول از بدن شما، منیزیم می باشد.بدن انسان بزرگ سال حاوی 28-20 گرم منیزیم است که 60% از  آن در استخوان ، 26% در  عضله و ماهیچه ها و بقیه در بافت های نرم و مایعات بدن وجود دارد . نیمی ازذخایر منیزیم بدن شما درون سلول های بافتها واندامهای بدن ونیمی ازآن به صورت ترکیب با کلسیم وفسفردراستخوان وجوددارد.تنها

 1% از منیزیم بدن شما در خون یافت می شود.بدن شما برای حفظ میزان ثابت منیزیم خون

 ، خیلی سخت فعالیت می کند . بیش از 300 واکنش بیوشیمیایی در بدن برای فعالیت خودبه منیزیم نیاز دارندچراکه منیزیم باعث حفظ فعالیت نرمال ماهیچه وعصب،ضربان منظم قلب و استحکام استخوانها می شود. همچنین منیزیم در متابولیسم انرژی و سنتز پروتئین نقش دارد.

 

 

منابع غذایی و دریافت

منیزیم در بسیاری از غذاها به مقدار فراوان یافت می شود و یک رژیم غذایی معمول در صورت انتخاب درست غذاهای مصرفی می توان مقدار کافی آن را تامین کرد . منابع غذایی خوب منیزیم عبارتند از :انجیر، لیمو ترش، گریپ فروت، ذرت زرد، بادام، گردو، پسته و سیب دانه ها ،  مغزها، آجیل ، سبزیجات برگی شکل مثل کلم ، اسفناج و ... ،غلات سبوس دارو حبوبات مثل لوبیا و سویا و... . تصفیه کردن غلاتی مانند آردگندم و برنج و فرآیند غذاها مانند شکر، سبب ازبین رفتن املاح از جمله منیزیم می شود.

نقش منیزیم در بیماریهای رایج

        منیزیم و فشار خون(منیزیم درتنظیم فشارخون نقش مهمی راایفا می کند. رژیمهای غذایی که حاوی مقدار زیادی سبزی ومیوه باشند منیزیم و پتاسیم را درحدکافی تأمین کرده وباعث کاهش فشار خون بالا می شوند . مطالعات نشان می دهد دریافت زیاد منیزیم ، پتاسیم و کلسیم و دریافت کم چربی و سدیم در برنامه ها و رژیم غذایی تأثیر زیادی درکاهش فشار خون بالا دارند.بنابر این توصیه می شود با دریافت کافی منابع حاوی منیزیم از  وقوع فشار خون بالا پیشگیری وآن را کنترل کنید. )

        منیزیم و بیماریهای قلبی- عروقی

دریافت کم منیزیم، باعث اختلال در ریتم قلبی و بروز حملات وسکته های قلبی می شود مطالعات انجام شده در بیمارانی که به سکته ی حاد قلبی مبتلا شدند که استفاده فوری از منیزیم پس از سکته ی قلبی سبب کاهش مرگ و میر بیماران می شود. منیزیم و استئوپرز: ممکن است کمبود منیزیم، عاملی خطر زا در ایجاد استئوپرز ( پوکی استخوان ) باشد . کمبود منیزیم ، متابولیسم کلسیم و هورمون تنظیم کننده کلسیم را در بدن تغییر می دهد . مطالعات مختلفی نشان می دهدکه مکمل دهی منیزیم ، چگالی معدنی استخوان را بهبود می بخشد ؛ اما برای اثبات این موضوع  نیاز به مطالعات  بیشتری است . منیزیم و دیابت : وجود منیزیم برای متابولیسم کربوهیدرات «قند )لازم است.ممکن است باعث آزاد سازی و فعال شدن انسولین «هورمون تنظیم کننده قند خون ) شود . افزایش  مقدار گلوکز (قند ) خون در بیماران دیابتی باعث کاهش منیزیم خون و کمبود آن در ادرار می شود .حال می توان فهمید که چرا کمبود منیزیم در افراد دیابتی نوع 1 و نوع2 که خوب کنترل نمی شوند،وجود دارد. تنها بیماران دیابتی که در معرض خطر کمبود کلسیم هستند ، بایدمنیزیم خون خود را ارزیابی کرد، و اگر کمبودی وجود داشت آن را جبران کنند. در بیماریهای دیگری مثل سردرد های میگرنی نیز مکمل دهی منیزیم ممکن است باعث کاهش سردرد شود اما برای اثبات این موضوع نیاز  به مطالعات بیشتری است .

کمبود منیزیم

اگر چه کمبود شدید منیزیم نادر است ولی علائم بالینی آن با لرزش ، اسپاسم عضله ، تغییرات شخصیتی ، بی اشتهایی ، تهوع واستفراغ مشخص می شود.تتانی ، پرش عضله، حرکات غیرارادی، تشنج و کـُما نیز در افراد با کمبود شدید منیزیم گزارش شده است. کمبود حاد منیزیم در  بیماران کلیوی ، درمان بادیورتیک ها، سوء جذب ، پرکاری تیروئید ، التهاب لوزالمعده ،کواشیورکور،دیابت، اختلالات غده پاراتیروئید ، استرس بعد از جراحی و راشیتیسم مقاوم به ویتامین D ، ایجاد میشود.

مسمومیت

اگرچه افزایش دریافت منیزیم می تواندمانع ازآهکی شدن استخوان شودولی احتمال دریافت آن

از منابع غذایی و مکمل ها خیلی کم است . تنها مورد مسمویت در کارگران کارخانه ذوب  فلزات مشاهده شده است که غبار منیزیم را به مقدار زیاد از راه تنفس یا راه دهان دریافت می کنند.

ید

ید یکی از ریز مغذیهایی است که به میزان 20 تا 50 میلی گرم در بدن انسان وجود دارد ،که حدود 70 تا 80 درصدآن درغده تیروئید وجود دارد. این ریز مغذی که مقدارش بسیار ناچیز است چه تأثیر سوئی بر  رشد مغزی و جسمی انسان دارد. حدود یک میلیارد  نفر از کمبود ید  رنج می برند و 20 میلیون نفر گواتر دارند . در ایران به طور گسترده کمبود ید وجود دارد .  چند سالی است که  وزارت بهداشت و وزارت صنایع اقدام به تهیه نمک  ید دار برای رفع این مشکل کرده اند. ید در  مواد غذایی مختلفی وجود دارد ، بهترین  منابع غذایی ید انواع سبزی های سبز و ریشه ها مثل  اسفناج است . وجود ید در مواد غذایی بستگی به وجودآن در خاک منطقه دارد. اگرخاک منطقه ای ازنظر ید فقیر باشد غذاهای تولید شده در آن منطقه از نظر ید فقیر خواهد بود. اگر ید آبی در منطقه ای از2 میکروگرم در لیتر کمتر بود ، مسلماً مشکل کمبود ید در آن منطقه وجود دارد . بعد از سبزی ها ومیوه ها طبیعتاً فرآورده های دریایی مخصوصاً ماهی های آب شور ، مهمترین منبع ید هستند. با وجوداین بستگی به آب دریا دارد که ید در آن وجود دارد یا نه . به عنوان مثال بر اساس بررسی های انجام شده آب دریای خزر از ید فقیر است و بر عکس آب خلیج فارس از نظر ید غنی است. بنابراین درست نیست که بگوئیم همه فراورده های دریا از ید غنی هستند . ید در دستگاه گوارش به  راحتی جذب می شود،پس ازجذب به غده تیروئید می رود،قسمت قابل توجهی ازآن توسط غده تیروئید برداشت می شود و راه دفع ید از طریق ادرار است.بنابراین یکی ازآزمایشهایی که می توان برای تشخیص ید انجام داد ، اندازه گیری ید خون است. البته یدبه اشکال مختلف درخون وجود داردکه به دلیل غیر قابل نفوذ بودن ، ید متصل به پروتئین در درون گلبول ها ، برای اندازه گیری از  این نظر مناسب است. ید با اسید آمینه تیروزین ترکیب می شود و در ابتدا مونو ید و تیروزین و دی ید و تیروزین و سپس تری ید و تیروزین وتترا ید وتیروزین راتشکیل می دهد.تترا ید و تیروزین با تیروگلوبولین ترکیب می شود و بدین ترتیب در غده تیروئید ذخیره می شود .  در صورت  وجود کمبود ید یا به هر دلیلی که غده تیروئید بزرگ شود ، فرد دچارگواتر میشود.

دو نوع گواتر وجود دارد که عبارتند از :

        گواتر ساده

         گواتر سمی

در گواتر ساده علی رغم اینکه غده تیروئید بزرگ می شود اما با مکانیسم های جبرانی تیروکسین کافی تهیه می شود . بنابر این مشکلی از نظر  تیروکسین نداریم. منتها غده  تیروئید بزرگ شده است. در صورتیکه در گواتر سمی تیروکسین کافی تولید نمی شود و  سلامتی فرد به طور جدی در معرض  خطر قرار می گیرد و باید اقدامات پزشکی صورت گیرد. اگر درمان دارویی موثر نشود،عمل جراحی صورت می گیرد .

در بررسی های علمی گواتر درجه بندی می شود :

        گواتر درجه یک ( A) : بزرگی غده تیروئید در آن قابل لمس نیست. در معاینه زیرانگشتان پزشک معالج لمس می شود.

        گواتر درجه یک ( B ) : بزرگی غده به گونه ای است که اگر فرد سر را بالا نگاه دارد وآب دهانش را قورت دهد. از حرکتی که در این ناحیه ایجاد می شود ، بزرگی غده تیروئید  قابل رویت است.

        گواتر درجه دو : هنگامی که بیمار سرش را راست نگه می دارد غده قابل رویت است.

        گواتر درجه سه : غده کاملاً بزرگ است ، به طوری که از فاصله دور هم نمایان است در این حالت ممکن است پوشیدن و در آوردن لباس برای بیمار مشکل ایجاد کند.

        اگر مادر در دوران بارداری دچار کمبود باشد احتمال اینکه فرزند کرتین یاعقب مانده ذهنی

به دنیا آید زیاد است .درمناطقی که کمبود ید وجود دارد توجه به دختران درسنین بلوغ ومادران باردار اهمیت ویژه ای دارد . زیرا عدم توجه به دوران بارداری خطر تشکیل غده تیروئیدناقص

 و در نتیجه تولد نوزاد کرتین یا عقب مانده ذهنی را بالا می برد.

        در مناطقی که کمبود ید وجود دارد مشکل کمبود ید را از طریق زیر می توان جبران کرد :

        مواد غذایی را از جایی وارد کنیم که مطمئن باشیم غنی از ید است .

        اضافه کردن ید به نمک طعام ، شکر و آب .

اما ثابت شده است که بهترین شیوه استفاده ازنمک ید داراست که وزارت بهداشت وصنایع چند سالی است که نمک  ید دار تهیه شده  در  دسترس همگان قرار می دهد . البته اگر در منطقه ای کمبود ید وجود نداشته باشد ، مصرف نمک ید دار نگران کننده نیست. مقدار یدی که در نمکها وجود دارد ، حتی اگر برابر این مقدار هم باشد عارضه و مشکلی ایجاد نمی  کند. علاوه بر کمبود ید که می تواند ایجاد گواتر کند . در برخی از مناطق آب های آلوده نیز می توانند باعث ایجاد گواتر شوند .در مناطقی که آب های زیرزمینی بالاست ونزدیک به دریا هستندبه علت آلوده شدن آب آشامیدنی

 با آب فاضلاب میتوانند ایجاد گواتر کنند. بعضی ازمواد غذایی که دارای ترکیبات گوگردی هستندمثل شلغم و کلم گواترزا هستند.دو سوم ید موجود بدن، درغده تیروئید است؛ به علّت اینکه غده تیروئید متابولیسم را کنترل میکند و ید در کار این غده بسیار مؤثر است. کمبود این ماده معدنی می تواندبه تدریج موجب اختلالات روانی، اضافه وزن، سستی و بیحالی گردد.

این عنصر پنج عمل مهم در بدن انجام میدهد:

        سبب رشد متناسب میشود.

        در نشاط روانی مؤثر است

        در داشتن پوست، مو، ناخن و دندان های سالم مؤثر است.

        در رژیم لاغری به منظور سوزاندن چربیهای اضافی بدن به شما کمک میکند.

        انرژی بیشتری به شما میبخشد.

منابع طبیعی ید

گیاهانی که در زمینهای سرشار از ید رشد کرده اند و همچنین پیاز و تمام غذاهای دریایی از این دسته می باشد.

 

مروری بر خواص و اعمال اسیدهای آمینه

آلانین :غیر ضروری .پروئین ساز .گلیکوژنیک.غیر قطبی. آب گریز . آلیفاتیک

اعمال اختصاصی :

منبع مهم انرژی برای ماهیچه.

اولین آمینواسیدی که در متابولیسم قندها بکار میرود.

تقویت کننده سیستم ایمنی بدن بوسیله ساخت آنتی بادی.

قسمت عمده ای از بافت پیوندی .

عوارض ناشی از کمبود .

از کار افتادگی ماهیچه.

خستگی .

افزایش میزان انسولین و گلوگاگون

مواردی که با افزایش میزان آلانین همراهند .

کاهش میزان انسولین و گلوکاگون  

دیابت ملی توس   

نکته :

غلظت زیاد آمینو اسیدها به خصوص آمینو اسیدهای آلانین و آرژنین که بعد از صرف یک کغذای پروتئینی در خون به وجود میآید ترشح گلو اگو و انسولین را تحریک میکند

بعضی از اعمال دیگر

آرژنین

ضروری مشروط پروتئین ساز . گلیکوژنیک دارای ذنجیره های اصلی جانبی. دی بازیک

اعمال اختصاصی :

ضروری برای فعالیت طبیعی سیستم ایمنی بدن

لازم برای بهبود و التیام زخم (بوسیله ساخت کلاژن )

محرک برای ترمیم کبد آسیب دیده

محرک آزاد شدن هورمون رشد

محرک آزاد کردن انسولین و گلو کاگون

موثر ترین آمینو اسید در آزاد سازی انسولین

پیش ساز GABA

پیش ساز آمینو اسیدهای اورنیتین و سیترو لین

کاهنده اندازه تومور

لازم برای اسپرماتوژنژ

نقش متابولیکی عمده سنتز اوره و کراتین

 اسید اسپارتیک

غیر ضروری .پروتئین ساز . گلیوژنیک .دارای زنجیره های جانبی و اصلی

اسید اسپارتیک قابل تبدیل به آسپارژین بوده  بنابر این این دو نوع اسید آمینه و ظایف مشابهی دارند .

 افزایش دهنده بنیه

کمک به محافظت کبد با هدف انتقال آمونیاک

دخیل  در سیستمایمنی بوسیله افزایش تولید ایمنوگلوبین

مواردی که در آنها کمبودمیزان اسید اسپارتیک دیده میشود

کمبود کلسیم و منیزیم

اسپارژین

 

غیر ضروری . پروتئین ساز . اسید آمینه آمیدی آبدوست

آسپارژین از ترکیب اسید اسپارتیک به علاوه ATPبه وجود میاید

کمک در حذف آمونیاک در بدن

کمک به کاهش خستگی

موثر در سم ضدایی از مواد مضر

دخیل در سنتز DNA

نکته :آنزیم آسپاراژیناز دارای اثر ضد سرطانی در خوکهای گینه بوده ولی در انسان دارای عوارض جانبی است

سیستئین و سیستین

غیر ضروری .گلیکوژنیک . کتوژنیک

آبدوست حاوی سولفور

اعمال اختصاصی

سیستوئین و سیستئین قابل تبدیل به یکدیگرند

/انتی اکسیدان

سم ضدایی طبیعی ضروری در رشد نگهداری .ترمیم پوست

عنصر اصلی در مو

یکی از سه آمینو اسید اصلی حاوی سولفور بعلاوه تورین و متیونین

جزء اصلی سازنده گلوتامین

اسید گلوتامیک و گلیسین

پیش ساز آمینو اسید تورین

پیش ساز سولفات کندروتبن

پیش ساز کندروتین جزء اصلی غضروف

 

اسید گلوتامیک

غیر  ضروری پروئتین ساز گلیکوژنیک دارای ذنجیره های اصلی جانبی

اعمال اختصاصی

پیش ساز گلوتامیک و GABA

یکی از دو واسطه عصبی تحریکی است

افزایش اسید گلوتامیک

افزایش انرژی

سرعت به روند التیام زخم

سم زدایی آمونیاکی

ایفای نقش مهم در سنترزDNA

یک جزء تشکیل دهنده اسید فولیک

نمک مونو اسید گلوتامیک در طعم دهنده غذا بکار میرود

موثر در انعقاد خون

گلوتامین

غیر ضروری پرو تئین ساز گایکوژنیک –آبدوست

اعمال اختصاصی :

پیش ساز GABA

ترکیبی است که از اسید گلوتامیک . آمونیاک در کبد .مغز و کلیه ها تولید میشود

مینو اسید گلیکوژنیک بهاین معنی که رای کمک به نگهداری و تثبیت قند خون در حالت طبیعی ضروری است .

دخیل در قدرت و تحمل غضلات

سوخت اصلی مجرای معده ای –روده ای (روده کوچ متنها عضوی در بدن است که از گلوتامین به عنوان منع اصلی انرژی استفاده میکند .

گلوتامین نسبت به آمینو اسیدهای دیگر بیشترین تمرکز را خون دارد .

پیش ساز واسزه عصبی آمینو اسید گلوتامات

دخیل در سنتز DNA

مسئول انتقال آمونیاک از بافها به کبد و کلیه ها

گلوتامین میتواند از سد خونی نغز عبور نماید در نیجه منبعی از اسد گلوتامیک برا یاکسیداسیون در مغز فراهم مینماید .

مواردی که با افزایش میزان گلوتامین همراهند .

استفاده از برخی داروهای ضد تشنج :

نکته:

نیاز به گلوتامین در طی استرس و بیماریهای کاتابولیک افزایش میابد

گلوتامین در نگهداری سیستم ایمنی دارای نقش مهمی بوده ست به همیندلیل بعضی از متخصصین معتقدند که گلوتامین باید به عنوان یک اسیی آمینه ضروری مشروط شناخته شود .

گیلیسین :

غیر ضروری پروتئین ساز گلیکوژنیک .غیر طبی .آبگریز .آلیفاتیک

اعمال اختصاصی :

قسمتی از ساختان هموگلوبین

اعمال اختصاصی

          قسمتی از ساختمان هموگلوبین

          یکی از دو واسطه اصلی بازدارنده عصبی که دیگری    G A Hاست.

          قسمتی از سیتوکروم ها که درعمل آنزیم های مولد انرژی نقش دارند.

          کاهش تمایل به مصرف قندهای ساده (مزه گلیسین شیرین است).

          یکی از 3 آمینواسید اصیلی گلیکوریک که دوتای دیگرسرین وآلانین می باشند.

          دخیل درتولید گلوکاگون که به متابولیسم گلیکورن کمک می نماید.

          کوچک ترین آمینواسید و ضروری برای جوجه ها درحال رشد.

          منبع اصلی نیتروژن برای ساخت آمینواسیدها ی غیرضروری .

          پیش سازاسیدهای صفراوی وجزء ضروری بافت های بدن .

          شرکت درمکانیسم های سم زدایی سنتزپورین کره آتین گلوتاتیون و پورفیرین ها.

نکته:قبلا به گلیسین گلیکول هم گفته می شده است .

 

مواردی که در آنها کمبود گلیسین دیده می شود

          سندرم خستگی مزمن

          کاهش قند خون

          آنمی

          عفونت های ویروسی

          عفونت کاندیدا

 

مواردی که با افزایش گلیسین همراهند

          گرسنگی

 

هیپوریک اسید

هیپوریک اسید محصول کونژوگاسیون گلیسین واسید بنزوئیک بوده وبه عنوان یکی ازاجزای

طبیعی ادرار به شمارمی آید .این اسید عمدادرکبد ودراثرسم زدایی اسید بنزوئیک تولید می گردد.

هیستیدین

ضروری پروتئین سازگلوکوژنیک دارای زنجیره اصلی جانبی .

اعمال اختصاصی

          یکی ازاجزاء کارنورین آنسرین وهموگلوبین

          مفید دردرمان آنمی مربوط باهموگلوبین

          مورد استفاده دردرمان آرتریت روماتوئید

          پیش ساز هیستامین

          مرتبط با واکنش های حساسیتی ومورد استفاده دردرمان آلرژی

          کمک به تثبیت  ph    طبیعی خون

          نقش حیاتی درفرایند متابولیکی ساخت پروتئین

          برآورد وضعیت کلی سیستم عضلانی به وسیله بررسی سطح این آمینواسید درادرار

 

   مواردی که درآنها کمبود میزان هیستیدین دیده می شود

          آرتریت روماتوئید

          آنمی

          عدم تعادل فلورباکتری های روده

مواردی که باافزایش هیستیدین همراهند

بارداری

اعمال اصلی وموارد پیش آگهی

          میزان بالای هیستیدین با میزان کم روی درارتباط است .

          میزان کم هیستیدین با میزان بالای روی درارتباط است .

     بنابراین میزان غیرطبیعی هیستیدین به عنوان نشانه ای برای موردآزمایش قراردادن مقدار

     روی به کار می رود.

 

    هیستامین

    - هیستامین آمینی است که دراثردکربوکسیلاسیون هستیدین تولید می شود و به عنوان محصول

       تجزیه هیستیدین به شمارمی آید که به صورت صناعی هم تولید می شود.

     - هستامین وازودیلاتورقوی (گشادکننده عروق)است ومی تواند باعث کاهش فشارخون شود.

     ازهیستامین دردرمان آلرژی های گوناگون وبه عنوان یک محرک برای ترشح پانکراتیک

     گاستریک وعضلات احشایی استفاده می شود. هیستامین باعث انقباض عضلات صاف شده

     وعروق خونی ومجاری تنفسی راشل می نماید.ضمنا این ماده باعث افزایش ترشحات بینی

     نیز می گردد.

    نکته :درمعده گیرنده هایی به نام     وجود داردکه با اتصال به هیستدین باعث ترشح اسید

    می گردند. داروهای سایمیتیدین ورانی تیدین داروهای ضداسیدی هستند که با بلوکه ک­­ردن

    این گیرنده ها ازترشح اسید معده جلوگیری می کنند.

 

    ایزولوسیون

    ضروری . پروتئین ساز.گلیکوژنیک وکتوژنیک .غیرقطبی . آب گریز(                     )

وآلیفاتیک .

 

اعمال اختصاصی

یکی از3آمینواسید شاخه داری است که می توان هر3رادرمیزان قدرت استقامت وتوان

عضلات دخیل دانست .

ایزولوسین به عنوان منبع انرژی دریافت عضلانی به کارمی رود.

          انسولین به طورقابل ملاحظه ای میزان اسید آمینه های شاخه داررا کاهش می دهد.

نکته :رژیم پرکربوهیدرات یا حاوی گلوکززیاد باعث آزادشدن انسولین می شود. این امردرنهایت منجربه کاهش میزان اسید آمینوهای شاخه دارمی گردد که می دانیم به عنوان منبع انرژی درعضلات مورد استفاده قرارمی گیرند.بنابراین مصرف غذاهای حاوی گلوکززیاد یا دیگرقندها وآمینواسیدهای شاخه داردارای دارای ایزولوسین درست قبل ازتمرین وفعالیت بدنی به

دلیل اینکه به راحتی به عنوان منبع انرژی عضلانی دردسترس قرارنمی گیرند توصیه نمی شود.

 

          ضروری درتشکیل هموگلوبین

 

مواردی که درآنها کاهش میزان ایزولوسین دیده می شود

          چاقی مفرط

          هایپرانسولینمی

                           

    سندرم خستگی مزمن (تذکر: کمبود اسیدهای آمینه شاخه داردر درارتباط با بیماری های عضلانی . خستگی مفرط وخستگی های بعداز فعالیت است .)

          گرسنگی حاد

علایم کمبود ایزولوسین عبارتند از

    کاهش وزن. ترمور..افزایش گلسترول پلاسما وافزایش لیزین . سرین .

    فنیل آلاتین . تیروزین و والین مواردی که با افزایش میزان ایزولوسین همراهند

    - لوسین

     ضروری . پروتئین ساز. کتوژنیک . غیرقطبی . آب گریز آلیفاتیک

 

اعمال اختصاصی

          یکی ازسه آمینواسید شاخه داراست (دوتای دیگرایزولوسین و والین هستند.)

          لوسین تمام مشخصه هایی که مورد ایزولوسین گفته شده را داراست .

          محرک بالقوه انسولین

          کمک به درمان آسیب های استخوانی

          کمک درروند درمان پوست

          تنظیم آزادسازی انکفا لین ها که کاهنده های طبیعی درد هستند.

          به شدت کتوژنیک بوده واسید استواستیک محصول عمده کاتابولیسم آن درکبد می باشد.

مواردی که درآنها کاهش میزان لوسین دیده می شود

          هایپرانسولینمی

          سندرم خستگی مزمن (تذکر:کمبود اسیدهای آمینوشاخه داردر                   درارتباط با

بیماری های عضلانی خستگی مفرط و خستگی های بعد ازفعالیت است .)

     گرسنگی حاد

 علایم کمبود لوسین عبارتند از

         کاهش اشتها .آپاتی .کاهش وزن ویانقصان درافزایش وزن تحریک پذیری کاهش لوسین

         پلاسما وافزایش ایزولوسین .متونین .سرین .ترئونین و والین پلاسما

 مواردی که باافزایش میزان لوسین همراهند

          کتوز

نکته : اسید آمینوهای متیونین ولوسین جزء عوامل لیپوتروفیک می باشند.

 هیپوگلایسمی ناشی ازکمبود لوسین

    این بیماری دراثراختلال درمتابولسیم لوسین ودراثرکمبود آنزیم لیازبه وجود می آید. نوزاد مبتلا به این ناهنجاری ازرشد بازمانده وممکن است دچارتشنج تاخیردرتکامل روانی .اسیدمی شدید حمله های مرگبار وشدید هیپوگلایسمی شود.اصلاح هیپوگلایسمی شدید باید به سرعت انجام

شود وبرای جلوگیری ازبروز مشکلات دربلندمدت باید ازرژیم محدود ازلوسین ازطریق محدودیت درمصرف پروتئین استفاده نمود. دررژیم غذایی این نوزادان غذاهای غنی ازپروتئین مثل شیرو تخم مرغ محدود می شوند تا آنکه تحمل غذایی برقرارشود.

لیزین

      ضروری . پروتئین ساز. گلیکوژنیک . کتوژنیک دارای زنجیره جانبی اصلی

اعمال اختصاصی

باعث جلوگیری ازرشد ویروس ها می شود که به همین دلیل ازآن دردرمان تب خال حاد

-   کارنیتین ازلیزین وویتامین    تشکیل شده است .

-   کمک به تشکیل کلاژن . مواد پیوندی موجود دراستخوان ها. لیگامان ها .تاندون ها واتصالات

-   دخیل درتولید بعضی ازهورمون ها

-   کاهنده سطح سرمی تری گلیسیریدها

-   اسید آمینه محدود کننده دربسیاری ازپروتئین های غلات به خصوص گلیادین

نکته :این اسید آمینه بازی دربافت ها به راحتی کربن اپسیلون خود را به دی اکسید کربن تبدیل نموده وبه تشکیل اسید گلوتامیک کمک می نماید. بااین حال لیزین نیتروژن خودرا با آمینواسیدهای دیگر درحال گردش معاوضه نمی نماید که این ویژگی مختص لیزین است .

 

مواردی که درآنها کاهش میزان لیزین دیده می شود

          کم خونی

          ریزش مو

          کاهش وزن

           ( تندخویی و تحریک پذیری)

 علایم کمبود لیزین عبارتند از

    تهوع . استفراغ .گیجی و آنمی (کم خونی) ضمنا کمبود آن در توله ها باعث بروز اختلال دررشد می گردد.

 

مواردی که با افزایش لیزین همراهند

          افزایش میزان آمونیاک درخون

نکته :لیزین اسید آمینه های گوگرددار(سیستین و متیونین) وتریپتوفان مهم ترین اسید آمینه های محدودکننده ای هستند که درمحاسبه امتیاز شیمیائی نیاز به اندازه گیری دارند.

     متیونین

 ضروری .پروتئین ساز. گلیکوژنیک .غیرقطبی .آب گریز. حاوی سولفور

اعمال اختصاصی

          کمک درشکستن چربی ها

          پیش ساز آمینواسیدهای سیستئین . سیستین وتورین

          کمک درکاهش سطح کلسترول خون

          آنتی اکسیدان

          کمک به حذف مواد سمی ازکبد

    یکی ازآمینواسیدهای حاوی سولفور(دوتای دیگر سیستئین وآمینواسید فرعی تورین می باشند) و دارای گروه متیل است .

    نکته:آمینواسیدهای حاوی سولفورمثل آنتی اکسیدان هایی عمل می کنند که رادیکال های آزاد را خنثی می کنند .

    دخیل درکاهیش اختلالات رویش مو. پوست وناخن که مربوط به فعالیت سولفوروخاصیت آنتی اکسیدانی است .

    پیش ساز کارنیتین . ملاتونین (عامل موثردرخواب طبیعی)و کولین (قسمتی ازواسطه عصبی استیل کولین)

          دخیل درشکستن اپی نفرین .هیستامین واسید نیکوتینیک

          ضروری برای سنتز     و

    عامل موثربرای حذف فلزات سنگین مثل سرب وجیوه متیونین یکی ازعوامل لیپوتروپیک است ودرواکنش های متیلاسیون شرکت می نماید. بنابراین متیونین یکی ازعوامل مهم درمتابولیسم چربی ها و پروتئین ها به شمار می آید.

 

مواردی که درآنها کاهش میزان متیونین دیده می شود

          شیمی درمانی

          حساسیت های متعدد شیمیائی

 علایم کمبود متونین عبارتند از

    عدم موفقیت درافزایش وزن .کاهش کلسترول پلاسما .کاهش غلظت پلاسمایی متیونین وافزایش فنیل آلانین .سرین . پرولین . ترئونین و تیروزین درپلاسما

 

مواردی که با افزایش متیونین همراهند:

          بیماری شدید کبدی

 هموسیستئین

    هموسیستئین محصول دمتیلاسیور متونین است که به عنوان همولوگ سیستئین به شمار می آید. این ماده درسلول ها به عنوان یک متا بولیک حد وسط وجود دارد ومی تواند ازطریق انتقال مستقیم گروه متیلی ازترکیبی مثل کولین وبتائین به متونین تبدیل گردد. طبق تحقیقات مقادیرزیاد هموسیستئین با بیماری     (بیماری عروق کرونر) درارتباط است. اسیدفولیک موجود درمیوه جات وسبزیجات می تواند باعث کاهش این ماده درخون شود.

 

چنانچه تجویزمقادیر زیاد نتواند دردرمان این افراد موثرباشد باید ازرژیم کم متونین و

     غنی ازسیستئین استفاده نمود. بتائین یا کولین تک میلی گاهی به تسریع رمتیلاسیون هموسیستئین کمک می نماید.

     دردرمان این بیماران می توان ازمواد غذایی که حاوی مقادیرکمی متیونین می باشند ویافرمولاهای فاقد متیونین مثلا پودرکم متیونین   استفاده نمود.

        فنیل آلانین

     ضروری . پروتئین ساز. گلیوکوژنیک وکتوژنیک .غیرقطبی .آب گریز

آروماتیک

اعمال اختصاصی

    پیش سازتیروزین که درحقیقت پیش سازواسطه های عصبی دوپامین و واسطه های عصبی تحریک کننده (کاتکول آمین ها) نوراپی نفرین واپی نفرین است .ضمنا تیروزین درتشکیل ملانین نیزنقش دارد( فنیل آلانین به راحتی به تیروزین تبدیل می شود ولی این واکنش برگشت پذیرنیست)

          پیش سازهورمون تیروکسین

                   کاهش دهنده اشتها

          قسمت اصلی تشکیل دهنده کلاژن

نکته: درحالی که فرم   تمامی آمینواسیدهای دیگر برای انسان مفید است فرم    و    فنیل آلانین برای درمان درد موثرمی باشد. مثلا فرم     فنیل آلانین درکاهش دردهای آرتروز مفید

است .

          ندرتا به عنوان اسید آمینه محدود کننده غذاها به شمار می آید .

          عامل قوی ضدافسردگی

          

مواردی که درآنها کاهش میزان فنیل آلانین مشاهده می شود

          چاقی مفرط

          سرطان

          

علایم کمبود فنیل آلانین

     کاهش وزن . اختلال درتعادل نیتروژن . آمینواسیدوری . کاهش گلوبولین سرم . 

موارد منع مصرف فنیل آلانین

    فشارخون بالا( به دلیل آنکه فنیل آلانین دارای خاصیت افزایش دهندگی فشارخون می باشد) .

          بارداری

          هرنوع توموری که دارای سلول های رنگ دانه ای ملانینی باشد – فنیل کتونوری

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

    اسید هموژانتیزیک

      این ماده محصول حدوسط متابولیسم فنیل آلانین وتیروزین است و درآلکاپتونوری درادراربیماران دیده می شود. ادراراین بیماران به دلیل وجود اسید هموژانتیزتیک به محض قرارگرفتن دربرابرهوا به رنگ سیاه درمی آید.

 

پرولین

غیرضروری . پروتئین ساز. گلیکوژنیک .غير قطبي .آب گریز.آلیفاتیک

اعمال اختصاص

          جزء اصلي بافت پیوندی و مهم در حفظ سلامتی مفاصل .تاندون ها ولیگامانت ها

          موثردر تقویت عضله قلبی

          پیش ساز پرولین گلوتامین است .

          دومین پیش ساز پرولین اورنیتین است که یک آمینواسید فرعی است .

          اعمال آن دررابطه با ویتامین  باعث حفظ سلامت پوست ومفاصل می شود.

تنها ایمینواسیدی است که درساختمان پروتئین ها شرکت نموده وضمنادرساختمان بعضی ازپروتئین ها مثل کلاژن به شکل هیدروکسی پرولین درمی آید( هیدروکسی پرولین ازطریق ادرار دفع می شود.)

 

مواردی که با افزایش پرولین همراهند

          بیماری مزمن کبدی

          عفونت (عفونت درخون)

سرین

        غیرضروری .پروتئین ساز. گلیکوژنیک . آبدوست وآلیفاتیک

 

اعمال اختصاصی

یکی از 13 آمینو اسید گلیکوژنیک مهم است که دوتای دیگر آلانین و گلیسین هستند .

-نقش در تثبیت سطح قند خون بسیار اساسی است

-تقویت کننده سیستم ایمنی بدن با کمک تولید آنتی بادی ها  و ایمنوگلوبین ها

نقش در غلاف میلین (مجموعه اسیدهای چربی که آکسون را احاطه می نمایند ازسرین مشتق شده اند) یک نوع ازسرین به نام فسفاتیدیل سرین .یک آمینواسید فرعی است که اعمال گوناگون مهمی را درسیستم  عصبی مرکزی به عهده دارد. ازاین اعمال می توان به مواردی مثل رشد غلاف میلین اشاره کرد. بیماری ناهنجاری سیستم عصبی مرکزی به شکل یک بیماری حاد شروع می شود وبه صورت متناوب با دوره های تشدید و فروکش ادامه می یابد. دراین بیماری تخریب غلاف میلین مغزو طناب نخاعی دیده می شود.   یکی ازبیماری های معروف به

            است .

 

لازم برای رشد ونگهداری ماهیچه ها

    آمینواسید گلیسین پیش ساز سرین بوده واین دوقابل تبدیل به یکدیگر می باشند. سرین می تواند به گلیسین ویک بخش تک کربنه (دراثرعمل اسید تتراهیدروفولیک به عنوان پذیرنده) تبدیل شود. بخش تک کربنه به عنوان منبع گروه های متیل موردنیاز در بیوسنتزبسیاری ازترکیبات تبدیل می گردد.

مواردی که درآنها کاهش سرین دیده می شود

          پرتودرمانی گاما و نوترونی درتمام بدن

          هایپوگلیسمی

 

مواردی که با افزایش سین همراهند

          کمبود ویتامین

نکته :فسفوسرین یکی ازآمینواسیدهای فرعی است که شکل تغییریافته ای ازسرین به شمارمی رود. به وسیله اندازه گیری مقدار فسفوسرین سرم می توان به کمبود ویتامین        پی برد. به طوری که مقادیرزیاد فسفوسرین پلاسما نشانه کمبود      می باشد.    نقش اساسی دراعمال آمینواسیدها به عهده دارد به طوری که درکمبود این ویتامین .تیروزین نمی تواند به واسطه عصبی نوراپی نفرین وتریپتوفان به واسطه عصبی سروتونین تبدیل گردند.

 

ترئونین

ضروری .پروتئین ساز.گلیکوژنیک . آبدوست                            هیدورکسی لیک

 

اعمال اختصاصی

          لازم برای تشکیل کلاژن

          کمک درجلوگیری ازرسوب چربی درکبد

          کمک به تولید آنتی بادی

          توانایی تبدیل شدن به گلیسین (یک واسطه عصبی) درسیستم اعصاب مرکزی

          نقش درسم زدایی

          لازم برای عمل طبیعی لوله گوارش

          کاهش علائم بیماری موتورنرون

یا بیماری موتورنرون دارای علامت مشخصه آتروفی پیشرونده نخاعی عضلانی است که گاهی دراثر نارسایی تنفسی باعث مرگ می گردد.

 

مواردی که درآنها کاهش میزان ترئونین دیده می شود

          گرفتگی عضلات

     -                      

     -   صرع

 

علایم کمبود ترئونین عبارتند از

         توقف افزایش وزن . گلوسیت .سرخ شدن مخاط ناحیه دهان و کاهش سطح گلوبولین سرم

مواردی که با افزایش ترئونین همراهند

          افرادی که تحت درمان با داروهای مسکن ضد تشنج قرارگرفتند (مطالعه برروی حیوانات)

          کاهش ویتامین

          بارداری

          سیروز کبدی

 

 

تریپتوفان

    ضرورئ . پروتئین ساز. گلیکوژنیک و کتوژنیک .غیرقطبی. آب گریز(                    ) آروماتیک .

 

اعمال اختصاصی

          پیش سازواسطه عصبی کلیدی سروتونین که اثر مهارکنندگی (آرام کنندگی) دارد.

          کاهنده اضطراب

          محرک هورمون رشد

          موثردرکاهش میزان کلسترول خون مانند تورین .کارنیتین ولیزین

          توانایی تبدیل به نیاسین (ویتامین   ویااسید نیکوتینیک ) و ملاتونین

          کاهش دهنده احتمال گرفتگی سرخرگی

          تنها آمینواسید پلاسما که به پروتئین متصل است .

تریپتوفان باید با 5 آمینواسید دیگررقابت کند تا بتواند ازحصار خونی مغز بگذرد و وارد مغز شود. این آمینواسیدها عبارتند از:

تیروزین .فنیل آلانین .لوسین . ایزولوسین . والین که به       یا آمینواسیدهای بزرگ خنثی معروفند.

       که شکلی ازویتامین     می باشد برای تبدیل تریپتوفان به سروتونین لازم است .کمبود

باعث کاهش سطح سروتونین می شود. حتی درصورتی که تریپتوفان درمقادیرنرمال وجود داشته باشد.

      تنها اسید آمینه که دارای هسته اندولی می باشد.

      ضمنا تریپتوفان به دفعات به عنوان یک اسید آمینه محدود کننده برای سنتزبافت شناخته می شود.

مواردی که درآنها کاهش تریپتوفان مشاهده می شود

          افسردگی

          سندرم خستگی مزمن

          موارد منع مصرف تریپتوفان به وسیله

 

علایم کمبود تریپتوفان

     کاهش وزن . اختلال دراحتباس نیتروژن وکاهش کلسترول پلاسما

 

مواردی که با افزایش تریپتوفان همراهند

          مصرف زیاد سالیسیلات ها (آسپیرین)

          افزایش میزان اسیدهای چرب آزاد خون

          مصرف نیاسین

سروتونین

     سروتونین درسرم بعضی ازبافت ها مثل مجرای معده ای .روده ای .پلاکت های خون. مغزوبافت های عصبی یافت می شود. این ماده به عنوان یک منقبض کننده قوی عروقی شناخته شده است . ضمنا درعملکرد مغزو سیستم عصبی ترشح معدی و پریستالسیس روده ای نقش دارد. دانشمندان معتقدند سروتونین تنظیم میزان دریافت غذا به وسیله مغزرا تحت تاثیرقرار می دهد. همانطورکه گفتیم سروتونین یا هیدروکسی تریپتامین یک نوروترانس میتراست که درمتابولسیم تریپتوفان دربدن تولید می شود. ویتامین های      درسنتزاین ماده نقش مهمی برعهده دارند. طبق تحقیقات وجود مقادیرزیاد لوسین دررژیم غذایی موش ها باعث مهارفعالیت کینوریناز و افزایش فعالیت پیکولینات کربوکسیلاز درمسیرمتابولیسم تریپتوفان می گردد. هردوی این عوامل باعث کاهش تولید اسید نیکوتینیک یا نیاسین می شوند.

     به عبارتی غذاهای حاوی مقادیرزیاد لوسین زمینه را برای کمبود نیاسین مساعد می نماید.

 

1 میلی گرم نیاسین                                      60 میلی گرم تریپتوفان

 

نکته :رژیم غذایی غنی ازذرت خوشه ای به دلیل دارابودن مقادیرزیاد آمینواسید لوسین باعث بروز پلاگر می شود. ازطرفی عدم تعادل لوسین وایزولوسین عامل مهمی دربروزپلاگر به شمارمی آید.

 

تیروزین

    ضروری مشروط .پروتئین ساز. گلیکوژنیک و کتوژنیک .آبدوست (                        ) آروماتیک

 

اعمال اختصاصی

          پیش سازواسطه های عصبی دوپامین . اپی نفرین (آدرنالین) و ملانین

          موثردردرمان افسردگی های ایجاد شده دراثرکمبود نوراپی نفرین

نکته: برای تبدیل سروتونین به نوراپی نفرین .پیریدوکسال .فسفات (     ) که شکلی ازویتامین  می باشد لازم است . کمبود     باعث کاهش سطح نوراپی نفرین می شود حتی اگر سطح تیروزین درمقادیرنرمال باشد .

    تیروزین به فنیل آلانین که پیش سازهمه واسطه های عصبی مذکوربه شمار می آید ارجحیت دارد. به دلیل آنکه اولین مرحله ازروند متابولیک فنیل آلانین بسیار متفاوت است و می تواند باعث افزایش فشارخون شود .

          پیش ساز تیروکسین و هورمون رشد

          افزاینده انرژی وتقویت کننده فکرو تمرکز

    تیروزین اسید آمینه غیرضروری است که تاحدی نقش صرفه جویی کنندگی درمصرف اسید آمینه ضروری فنیل آلانین می باشد .

    تیروزین درواکنش های ترانس آمیناسیون شرکت نموده وماده پیش سازبرای سنتزملانین وتیروکسین و اپی نفرین به شمار می آید .

    آدرنالین دربدن ازدو اسید آمینه فنیل آلانین وتیروزین مشتق می شود و ویتامین    درسنتزآن نقش مهمی برعهده دارد.

 

مواردی که درآنها کاهش میزان تیروزین مشاهده می شود

          

          سندرم خستگی مزمن

          سندرم

          هیپوتیروئیدیسم

علائم کمبود تیروزین عبارتند از

          اختلال دراحتباس نیتروژن .کاهش سطوح کاتکول آمین ها و تیروکسین .

مواردی که با افزایش تیروزین همراهند

          هایپرتیروئیدیسم

 

والین

     ضروری . پروتئین ساز. گلیکوژنیک .غیرقطبی . آب گریز. آلیفاتیک

 

اعمال اختصاصی

    یکی از3 امینواسید شاخه دار( دوتای دیگرلوسین وایزولوسین می باشند) وهمگی آنها درقدرت تحمل وتوان ماهیچه ای دخیل اند .

    میزان       به طورقابل ملاحظه ای به وسیله انسولین کاهش می یابد. به طوری که میزان قند بالای رژیم غذایی ویا گلوکزمصرفی باعث آزادشدن انسولین گردیده واین روند منجربه کاهش میزان      نیز می گردد.

          والین با تیروزین وتریپتوفان درعبوزاز موانع خونی مغز    رقابت می کند.

    هرچه میزان والین بیشتر باشد سطح مغزی تیروزین وتریپتوفان کاهش خواهد یافت. این بدان معنی است که مکمل های غذایی تیروزین وتریپتوفان لازم است حداقل یک ساعت قبل ویا بعد ازیک وعده غذایی ویا با مکمل هایی مصرف شوند که مقادیرآمینواسیدهای زنجیره ای درآنها بالاست .

والین به طورفعالانه ای به وسیله عضلات جذب شده ومستقیما به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار می گیرد.

هیچ نوع فرآیندی توسط کبد قبل از ورورد به جریان خون برروی آن انجام نمی گیرد.

ازوالین . لوسین وایزولوسین دارد.

    -    درصورت کمبود والین جذب تمام آمینواسیدهای دیگر( وپروتئین) دردستگاه گوارش کاهش

         می یابد .

          آمینواسید ضروری برای رشد و نگهداری بافت ها

مواردی که درآنها کاهش میزان والین مشاهده می شود

          

          گرسنگی

          چاقی مفرط

                        

          افزایش سطح انسولین

 

علایم کمبود والین عبارتند از

    کاهش اشتها . کاهش وزن . کاهش آلبومین پلاسما . هیپراستزی وناهماهنگی عضلات

 

مواردی که با افزایش والین همراهند

          هایپوگلایسمی  کتونیک

افزایش اسید پروپیونیک درخون

     این بیماری یک اختلال مادرزادی است که به دلیل ناتوانی درمتابولیزه کردن اسید

بخش 2 – آمینواسیدهای فرعی

به جزء 20 نوع آمینواسیدی که دربالا به شرح آنها پرداختیم حدود 100 نوع دیگرآمینواسید داریم . آمینواسید فرعی به این معناست که اعمالشان بی اهمیت است به طورمثال 2آمینواسیدی که درزیر به آنها می پردازیم یعنی تورین و         دارای اعمال فوق العاده مهمی هستند .

 

 

غیرضروری . غیرپروتئین ساز(                              )

اعمال اختصاصی

          یکی ازدو رابط عصبی بازدارنده که دیگری گلیسین است .

          اسید گلوتامیک پیش سازاصلی             به شمار می آید.

به راحتی ازسدخونی مغر(     )عبورمی نمایند واز اهمیت کلینیکی ویژه ای برخورداراست.گرچه مکمل های          به طور گسترده ای برای آرام کردن واثرتسکین دهندگی استفاده می شوند. اطلاعات متناقضی وجود دارد که بیان می دارد مصرف         ازطریق دهان اثربالینی بیشتری دارد. گلوتامین که پیش ساز         است به راحتی ازسد خونی مغزعبورمی نماید. بنابراین مکمل بهتری برای افزایش سطح         درمغزبه شمارمی رود زیرا گلوتامین به محض ورود به مغز        تبدیل می شود. سئوالی درمورد فواید بالینی

          وجود دارد که بیانگر عملکرد         برمبنای دوز مصرفی آن است .به طوری که به نظرمی رسد فقط مقادیرزیاد          دارای اثرات بالینی می باشند. آرام بخش هایی مثل والیوم ولیبریوم دارای اثربر نورون های حساس به          می باشند. اثرات          درسیستم اعصاب سمپاتیک به وسیله کنترل غددی مثل پانکراس وتیموس مشخص شده است .

 

-    مقادیرزیاد           باعث افزایش      می شود.

     مقادیرزیاد           ممکن است دردرمان بیماری صرع مفید باشد

 

مواردی که با کاهش میزان            همراهند

     بیماری صرع

مواری که با افزایش         همراهند

          

          انسفالوپاتی کبدی

          سیروز

 

تورین

     ضروری مشروط غیرپروتئین ساز(                              ) حاوی سولفور

 

اعمال اختصاصی

    باعث تثبیت غشاء سلول های عصبی می شود که این عمل باعث افزایش سطح مقاومت این سلول ها نسبت به سکته شده ودردرمان حملات صرع به کارمی رود.

          به عنوان واسطه عصبی بازدارنده عمل کرده وبه اندازه گلیسین و          موثراست .

          اثرضد تشنجی آن طولانی بوده واین امراز لحاظ کلینیکی وبه وسیله گزارش نوارقلب

(      ) مشخص می گردد.

    دارای اثرآنتی اکسیدانی است که با خنثی سازی اثررادیکال های آزاد روند پیری را به تاخیرمی اندازد .

          بیشترین تمرکز تورین درقلب است .

    کاهنده احتمال بروزسنگ های صفراوی به وسیله ترکیب با اسیدهای صفراوی به منظور محلول کردن آنها درآب .

          دخیل درتثبیت ریتم قلب .فقدان تورین درون سلولی درقلب منجربه آریتمی می گردد.

          موثردردرمان کاهش کارایی پمپاژ قلب 

تقویت کننده نوتروفیل ها(گلبول های سفید خون که قسمتی ازسیستم ایمنی به حساب می آیند) درازبین بردن باکتری ها.

          مفید دردرمان صدمات مغزی

          کاهش دهنده میزان کلسترول(به همراه لیزین . کارنی تین و تریپتوفان )

          تمرکزبسیارزیاد درچشم

    تورین درساختمان پروتئین ها وارد نشده وتفکیک نمی شود تا به گروه های جانبی و سولفورتبدیل گردد. این خصوصیت تورین منحصربه فرد بوده وبنابراین یک اسید آمینه آزاد به شمار می آید .

    تورین دراکثربافت ها ومایعات بدن به خصوص سیستم اعصاب مرکزی. اسیدهای صفراوی. عضلات .پلاکت های خونی ولنفوسیت ها وجود دارد .

          تورین به شکل گلوتورین به عنوان یک نوروترانسیمترعمل می نماید .

    این اسیدآمینه دربسیاری ازفرآیندهای بیولوژیکی بدن مثل تمایزسلولی .تحریک اسپرم سازی. فعالیت فتورسپتوری شبکیه چشم .سم زدایی واکسید نمودن رادیکال های آزاد که باعث صدمات سلولی می شوند شرکت دارد .

    گرچه تورین ازسیستئین ومتونین سنتزمی شود گربهدتوانایی محدودی برای ساخت آن دارد. اگرچه این اسید آمینه درگروه اسیدهای آمینه ضروری مشروط طبقه بندی می شود ولی درنوزادان نارس و افرادی که به طور بلندمدت تحت      می باشند باید به سطوح تورین پلاسما توجه نمود زیرا کاهش حوضچه های تورین با تخریب شبکیه چشم مرتبط است .

منابع غذایی خوب تورین عبارتند از

     گوشت ها . غذاهای دریایی وشیر

 

مواردی که با کاهش تورین همراهند

          بیماری پارکینسون

          اضطراب

          کاندیدا

          ایدز

          نارسای قلبی

          فشارخون بالا

          افسردگی

          ناراحتی کلیه

 

 

مواردی که با افزایش تورین همراهند

          کاهش ویتامین

          آرتریت روماتوئید

          کاهش روی

          بیماری کبد

 

          ارزش پیشگویانه

بالا وپائین رفتن میزان تورین به عنوان نشانه ای برلزوم تشخیص های آزمایشگاهی دقیق تر به کار می رود. برای مثال درصورت مشاهده میزان کم تورین و وجود علایم کلینیکی مبنی بروجود کاندیدا می توان ازتست های مدفوع ویا آنتی بادی های ضدکاندیدا بهره گرفت .چنانچه میزان تورین بالا باشد نیزمی توان به بررسی میزان ویتامین وروی پرداخت (   که شکل مهمی ازویتامین   است برای انجام بسیاری ازواکنش های آمینواسیدها ضروری است )

درانتها باید خاطرنشان کرد که هیچ یک ازرژیم های غذایی مکمل های رژیمی ورژیم های تک محصولی به تنهایی نمی توانند باعث حفظ سلامتی شوند

 خلاصه بحث(برای عموم )

برای رشد و ساخت سلولها ضروری ميباشند  بافت حیوان از مقدار زیادی پروتئین تشكيل شده و از ارکان مهم تغذیه میباشد – پروتئینها به واحدهای کوچک تر بنام پپتیدها تقسیم شده در  مقاوم سا زی  بدن

25% کالری توله ها از پروتین تشكيل میشود و در دوران پیری 50 در صد -90تا 95%گوشت تازه توسط سگ هضم میشود در حاليكه که 69 تا 80% درصد پروتئین گیاهی قابل هضم میباشد بدین منظور اگرچه سويا پروتئين بسیار مرغوبی برای سگ محسوب میشود ولی باید به طور تدریجی به سگ داده شود –برای سگهای کوچک جثه 250 تا 300 گرم  گوشت در روز نیاز است و برای سگها بزرگ جثه 500 تا 600 گرم گوشت نیازمیباشد

کمبود پروتئین  باعث کم وزنی تحلیل عضلات لاغری مفرط کاهش اشتها عدم رشد خشن شدن پوشش بدن کاهش سیتسم ایمنی  کمبود توارث و کم شیری خواهد شد.

منبع: پرشین پت

متابولیسم کلسیم و فسفات

هورمون پاراتيروئيد، كالسيتونين، ويتامين D استخوان

كلسيم و فسفر در مايع خارج سلولي و پلاسما – عمل ويتامين D

جذب و دفع كلسيم و فسفات

جذب كلسیم و فسفات از روده:

كلسيم به مقدار ناچيزي از روده جذب مي شود. زيرا بسياري از تركيبات آن نسبتاً نا محلول بوده و هم چنين كاتيونهاي دو ظرفيتي بطور كلي از مخاط روده به خوبي جذب نمي شوند.
از طرف ديگر، فسفات در بيشتر اوقات به خوبي جذب نمي شوند به غير از هنگامي كه كلسيم به مقدار قابل توجهي در رژيم غذائي وجود داشته باشد.
كلسيم تمايل دارد كه تركيبات فسفات كلسيم تقريباً غير محلول تشكيل دهد كه نمي توانند جذب شوند بلكه از راه مدفوع دفع گردند.

دفع كلسيم در مدفوع و ادرار

ميزان جذب خالص كلسيم:حدود نه دهم كلسيمی كه روزانه خورده مي شود از طرِق مدفوع و يك دهم باقيمانده از راه ادرار دفع مي گردند.

1000 ميلي گرم	مقدار ورودي
350 ميلي گرم	جذب روده اي
250 ميلي گرم	ترشح در شيره هاي گوارشي
100 ميلي گرم	جذب خالص
900 ميلي گرم	دفع در مدفوع
100 ميلي گرم	دفع در ادرار

حدود دو سوم كلسيم موجود در فيلتراي گلومري در توبولهاي ابتدائي جذب مي شود. جذب مجدد كلسيم بسيار انتخابي يوده و بستگي به غلظت كلسيم در خون دارد، در صورتيكه غلظت كلسيم خون پائين باشد اين جذب مجدد بسيار زياد است، بطوريكه تقريباً هيچگونه كلسيمي در ادرار دفع نمي شود. حتي يك افزايش ناچيز در غلظت كلسيم در ادرار را بطور بارزي افزايش مي دهد.
يكي از مهمترين فاكتورهاي كنترل كنندة‌ ميزان دفع كلسيم هورمون پاراتيروئيد است.

دفع روده اي و ادراري فسفات
به استثناي قسمتي از فسفات كه بصورت تركيب با كلسيم در مدفوع دفع مي شود، تقريباً تمام فسفات موجود در رژيم غذائي از روده جذب خون شده و بعداً از طريق ادر ار دفع مي شود.
هنگاميكه غلظت فسفات در پلاسما از رقم بحراني حدود يك ميلي مول در ليتر كمتر باشد هيچگونه فسفاتي در ادرار دفع نخواهد شد. اما در صورتيكه غلظت فسفات از اين حد بحراني بيشتر باشد ميزان دفع فسفات نسبت مستقيم با افزايش آن خواهد داشت.
كليه ها غلظت فسفات در مايع خارج سلولي را با تغيير دادن ميزان دفع فسفات به تناسب غلظت پلاسمائي آن تنظيم مي كنند.
دفع فسفات از كليه ها بوسيلة هورمون پاراتيروئيد شديداً افزايش مي يابد و بدين وسيله نقش مهمي در كنترل غلظت فسفات پلاسما بازي مي كند.

ويتامين  D و نقش آن در جذب كلسيم و فسفات
ويتامين D يك اثر قوي بر افزايش جذب كلسيم از روده و همچنين اثرات مهمي بر رسوب استخوان و جذب مجدد استخوان دارد.
خود ويتامين D مادة فعالي نيست كه موجب بروز اين اثرات مي شود بلكه ويتامين D مي بايستي ابتدا از طريق يك سري متوالي واكنشها در كبد و كليه ها بصورت فرآوردة‌ فعال نهائي يعني 1، 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول در آيد كه منجر به تشكيل اين ماده از ويتامين D  مي شود.

تركيبات ويتامين D
چندين تركيب مختلف كه از استرولها بدست مي آيند به خانوادة ويتامين D تعلق دارند و كلية اين مواد اعمال كم و بيش مشابهي انجام مي دهند. مهمترين اين مواد كوله كالسيفرول موسوم به ويتامين D3است.
قسمت اعظم اين ماده در پوست بر اثر عمل اشعة ‌ماوراي بنفش خورشيد بر 7- دهيدروكلسترول تشكيل   مي شود. در نتيجه: قرار گرفتن در معرض نور خورشيد از كمبود  ويتامين  D جلوگيري  مي كند .  تركيبات ويتامين D موجود  در غذا با كالسيفرول مشابه هستند.

تبديل كوله كالسيفرول به 25 – هيدروكسي كوله كالسيفرول در كبد و كنترل فيد بكي آن
نخستين مرحله در فعال شدن كوله كالسيفرول و تبديل آن به 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول است كه در كبد به انجام مي رسد.
25- هيدروكسي كوله كالسيفرول يك اثر فيد بكي مهاري بر واكنشهاي تبديلي دارد كه به دو دليل اهميت فوق العاده اي دارد

1. اين مكانيسم فيد بكي غلظت 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول در پلاسما را دقيقاً تنظيم مي كند.

توجه كنيد: ميزان خوردن ويتامين D3 ممكن است چندين برابر تغيير كند و با اين وجود غلظت 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول كماكان در محدودة چند در صد مقدار ميانگين طبيعي آن باقي مي ماند.
آشكار است كه اين كنترل فيدبكي بسيار دقيق از اثر بيش از اندازة ويتامين (D3)هنگاميكه با غلظت زياد در بدن وجود دارد جلوگيري مي كند.

2. اين  تبديل كنترل شدة‌ ويتامين D3 به 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول،.يتامين D3 را براي مصرف آتي ذخيره مي كند، زيرا ويتامين D3 پس از تبديل فقط براي مدت كوتاهي در بدن باقي مي ماند در حاليكه بصورت ويتامين Dمي تواند تا چند ماه در كبد ذخيره شود.

تشكيل 1،25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول در كليه ها و كنترل آن بوسيلة هورمون پاراتيروئيد
تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول را در كليه ها به 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول صورت  مي گيرد.
اين ماده فعالترين شكل ويتامين D3  است. چون فرآورده هاي قبل از آن كمتر از يك هزارم فعاليت ويتامين D  را دارد. بنا بر اين ويتامين D در غياب كليه ها تقريباً بي اثر است.
در غياب اين هورمون تقريباً هيچگونه 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول تشكيل نمي شود. بنا بر اين هورمون پاراتيروئيد يك تاثير قوي در تعيين اثرات عملي ويتامين D در بدن و بويژه اثرات آن بر جذب كلسيم در روده و اثرات آن بر استخوانها دارد.

 اثر غلظت يون كلسيم بر روي كنترل تشكيل 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول

غلظت پلاسمائي 1،25- كوله كالسيفرول به نسبت معكوس غلظت يون كلسيم در پلاسما تغيير مي كند. دو دليل براي اين موضوع وجود دارد.
1- يون كلسيم اثر خفيفي در جلوگيري از تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول به 1، 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول را دارد.
2- مهمتر اينكه هنگاميكه غلظت يون كلسيم پلاسما از 10 ميليگرم در دسي ليتر بالاتر رود سرعت ترشح هورمون پاراتيروئيد شديداً كاهش مي يابد.
هورمون پاراتيروئيد موجب پيشبرد تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول به 25- دي هيروكسي كوله كالسيفرول در كليه ها مي شود.
اما بايد دانست  هنگامي كه هورمون پاراتيروئيد كاهش مي يابد، 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول به تركيب اندكي متفاوت يعني 24و 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول تبديل مي شود كه فعاليت ويتامينD   بسيار اندكي دارد.
توجه: بنا بر اين هنگاميكه غلظت يون كلسيم پلاسما بالا است تشكيل 1، 25    – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول شديداً كاهش مي يابد.
فقدان اين ماده به نوبة خود جذب كلسيم را از روده ها، استخوانها، و از توبولهاي كليوي كاهش مي دهد و به اين ترتيب موجب مي شود كه غلظت يون كلسيم بسوي حد طبيعي خود سقوط كند.

اثر هورموني 1، 25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول بر روي اپيتليوم روده جهت پيشبرد جذب كلسيم
1، 25 – دي هيدركسي كوله كلسيفرول خود بعنوان يك هورمون جهت پيشبرد جذب روده اي كلسيم عمل مي كند و اين كار را بطور عمده با افزايش دادن تشكيل يك پروتئين گيرندة كلسيم در سلولهاي اپيتليال روده در طي دو روز به انجام مي رساند، و كلسيم را بداخل سيتوپلاسم انتقال مي دهد.
به نظر مي رسد كه ميزان جذب كلسيم نسبت مستقيم با مقدار پروتئين گيرندة كلسيم داشته باشد.
اين پروتئين براي چندين هفته بعد از خروج 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول از بدن در سلولها باقي    مي ماند و به اين ترتيب يك اثر طولاني بر جذب كلسيم اعمال مي كند.

اثر ويتامين D بر جذب فسفات
اين ويتامين باعث عبور فسفات از اپيتليوم لولة گوارش مي شود.

كلسيم در پلاسما و مايع بين سلولي
غلظت كلسيم در پلاسما در حدود 9,4 ميليگرم در صد و بطور طبيعي بين 9 و 10 ميليگرم در صد تغيير مي كند. اين مقدار تقريباً‌ معادل با 2,4 ميلي مول در ليتر است.
آشكار است كه غلظت كلسيم در پلاسما در يك محدودة بسيار باريك و بطور عمده بوسيلة ‌هورمون پاراتيروئيد تنظيم مي شود.
كلسيم به شكل متفاوت در پلاسما وجود دارد.

1. حدود چهل در صد كلسيم با يك ميلي مول در ليتر با پروتئينهاي پلاسما تركيب شده و لذا قابل انتشار از طريق غشاء مويرگي نيست.
2. حدود ده درصد كلسيم يا 0,2 ميلي مول در ليتر آن از طريق غشاء مويرگي قابل انتشار است  اما با ساير مواد پلاسما و مايع بين سلولي از قبيل سيترات و فسفات تركيب شده و يونيزه نيست.
3. پنجاه در صد كلسيم پلاسما هم يونيزه بوده و هم قابل انتشار از غشاء مويرگي است.

پس غلظت طبيعي يون كلسيم در پلاسما و مايعات بين سلولي حدود 1,2 ميلي مول درليتر يا 2,4 ميلي اكي والان در ليتر يعني فقط نصف غلظت كل كلسيم در پلاسما است.
اين كلسيم در بدن و ازجمله، اثر كلسيم بر قلب،سيستم عصبي و تشكيل استخوان اهميت دارد.

 اثرات تغييرات غلظت كلسيم و فسفات در مايعات  بدن 

بالارفتن يا تهي شدن يون يا تهي شدن يون كلسيم در مايع خارج سلولي موجب بروز اثرات فوري فوق العاده شديد مي شود. هم هيپوكلسيمي وهم هيپو فسفاتمي طولاني رسوب مواد معدني در استخوان  را شديداَ كاهش مي دهد.

تتاني ناشي از هيپو كلسيمي هنگاميكه غلظت يون كلسيم درمايع خارج سلولي از حد طبيعي كمتر مي شود، سيستم عصبي بعلت افزايش نفوذ پذيري غشاء نورنها به يونهاي سديم كه توليد آسان پتانسيلهاي عمل را امكان پذير مي سازد بتدريج تحريك پذيرتر مي گردد. درغلظت يون كلسيم پلاسمائي حدود50 درصد مقدار طبيعي، فيبرهاي عصبي آنقدر تحريك پذير مي شوند كه شروع به تخلية خود به خودي مي كنند. و موجب بروز ايمپالسهائي مي شوند كه به عضلات اسكلتي سير كرده و در آنجا موجب انقباض كزازي يا تتانيك شوند.
نتيجه: هيپوكليسمي موجب  بروز تتاني ميگردد. اما همچنين گاهي بعلت عمل آن بر سيستم عصبي مركزي از نظر افزايش تحريك پذيري موجب تشنج مي شود.
توجه: تتاني معمولاَ هنگامي بوجود مي آيد كه غلظت كلسيم خون از 9,4 ميلي گرم در دسيليتر خون به حدود 6 ميلي گرم در دسي ليتر برسد. كه فقط 35 درصد پائين تر از غلظت طبيعي كلسيم است و درغلظت حدود 4 ميلي گرم در دسي ليتر كشنده است.

هيپوكلسیمي:
هنگاميكه غلظت كلسيم در مايعات بدن از حد طبيعي بالاتر رود سيستم عصبي تضعيف شده و فعاليتهاي رفلكسي سيستم مركزي كند مي گردد. اثرات تضعيفي افزايش غلظت كلسيم هنگاميكه غلظت كلسيم خون از حدود 12 ميلي گرم درصد بالا تر رود  شروع به پيدايش كرده و درغلظت بالا تر از 15 مبلي گرم  درصد بارز مي شوند. هنگاميكه غلظت كلسيم از حدود 17 درصد ميلي گرم درصد در مايعات بدن بالا تر مي رود، فسفات كلسيم در سراسر بدن رسوب مي كند.

استخوان و رابطة آن با كليسم و فسفات خا رج سلولي

استخوان از يك قالب  يا ماتريس آلي محكم تشكيل شده كه بوسيلة رسوب املاح كلسيم تقويت مي شود. استخوان متراكم معمولي از نظر وزني محتوي حدود 30 درصد ماتريس و 70 درصد  املاح است اما استخوان تازه تشكيل شده ممكن است ماتريس بيشتري نسبت به املاح داشته باشد.
ماتريس آلي استخوان:
ماتريس آلي استخوان شامل حدود90 تا 95 درصد فيبرهاي كلاژن بوده وباقيماندة آن از يك ماده هوموژن موسوم به مادة زمينه تشكيل شده  است. فيبرهاي كلاژن در تمامي جهات اما بويژه در طول خطوط نيروي وارد شده به استخوان كشيده شده اند. اين فيبرها مقاومت زيادي در برابر كشش به استخوان مي بخشد.
املاح استخوان:
املاح متبلوري كه در ماتريس آلي استخوان رسوب مي كنند  اصولاَ از كلسيم و فسفات تشكيل شده اند و فرمول املاح متبلور اصلي كه هيدروكسي آپاتيت ها ناميده مي شوند، بقرار زير است:
Ca10 (PO4)6 (OH)2

هر بلور كريستال حدود 400 آنگستروم طول، 10 تا 30 آنگستروم ضخامت و 100 آنگستروم پهنا دارد و به شكل يك صفحه مسطح بلند است. نسبت به كليسم به فسفر در شرايط تغذيه اي مختلف بسيار متغير بوده و بر اساس وزن بين 1,3 تا 2 تغيير مي كند. يونهاي منيزيم، سديم، پتاسيم  و كربنات نيز در ميان  املاح استخواني وجود دارند.
رسوب مواد راديواكتيو در استخوان مي تواند موجب قرار گرفتن بافتهاي استخواني در معرض تشعشع طولاني شود و درصورتيكه مقدار كاني از اين مواد رسوب كند تقريباَ هميشه يك ساركوم استخواني (سرطان استخوان) بوجود مي آيد 
مقاومت استخوان در برابر فشار و كشش: هر فيبر كلاژن از قطعات تكرار شونده به فاصلة هر640 آنگستروم در طولش تشكيل شده است. بلورهاي هيدروكسي آپاتيت در مجاورت هر قطعه از فيبر قرار گرفته و محكم به آن ميچسبند. اين اتصال نزديك از لغزيدن كريستالها و فيبرهاي كلاژن بر روي يكديگر و خارج  شدن از محل خود جلوگيري مي كند  وبراي تأمين  استحكام استخوان ضروري است. فيبرهاي كلاژن استخوان مانند فيبرهاي كلاژن وتر عضلات مقاومت زيادي در برابر كشش دارند. درحاليكه املاح كليسم كه از نظر فيزيكي شبه مرمر هستند مقاومت زيادي در برابر فشار نشان مي دهند.
مجموع اين خاصيت به اضافة اتصال بين فيبرهاي كلاژن و كريستالها يك ساختمان استخواني ايجاد مي كند كه داراي مقاومت فوق العاده اي در برابر كشش و فشار است. به اين ترتيب استخوانها دقيقاَ بهمان روش بتون مسلح ساخته مي شوند.

رسوب و جذب كلسيم و فسفات در استخوان (تعادل با مايعات خا رج سلولي)
غلظت يونهاي كلسيم و فسفات در مايع خارج سلولي بطور قابل ملاحظه اي بيشتر از غلظت مورد نياز براي تشكيل و رسوب هيدروكسي آپاتيت است اما مواد مهار كننده اي بيشتر بافتهاي بدن وهم چنين در پلاسنما وجود دارند كه از اين عمل جلوگيري مي كند.
يكي از مواد مهاركننده پيرو فسفات است، بنابراين كريستالهاي هيدروكسي آپاتيت نمي توانند با وجود حالت فوق اشباع يونهاي، در بافتهاي طبيعي به استثناي استخوان تشكيل شوند.

مكانيسم كلسيفيكاسيون استخوان
مرحلة ابتدائي در توليد استخوان ترشح مولكولهاي كلاژن و مادة زمينه (پروتئو گليكانها) توسط استئوبلاستها است. منومرهاي كلاژن بسرعت پليمريزه شده و فيبرهاي كلاژن تشكيل مي دهد و بافت حاصله بصورت استئوئيد درمي آيد كه ماده اي شبيه به غضروف است. با اين تفاوت كه املاح كلسيم درآن رسوب مي كنند. به تدريج كه استئوئيد تشكيل مي شود پاره اي از استئوپلاستها در استئوئيد بدام افتاده و در اين حال استئوسيت ناميده مي شوند.
املاح كلسيم شروع به رسوب برروي سطوح فيبرهاي كلاژني ميكنند. رسوبها بطورمنقطع در طول هر فيبر كلاژن ظاهر مي شوند و كانونهاي كوچكي تشكيل مي دهند، طي روزهاي هفته به تدريج تكثير و رشد پيدا كرده به شكل فرآورده هاي نهائي يعني هيدروكسي آپاتيت در مي آيند.

رسوب كلسيم در بافتهاي غير ا ستخواني در شرايط غير طبيعي:
املاح كلسيم معمولاَ به غير استخوان در ساير بافتها رسوب نمي كند، اما در شرايط غير طبيعي قادر به انجام اين كار هستند. رسوب املاح كلسيم در حالت غير طبيعي موجب آرتريوا سكلروز ديوارة عروق مي گردند. عروق خوني تبديل به لوله هاي استخواني مي شوند.
كلسيم قابل معاوضه
با تزريق داخل وريدي املاح محلول كلسيم ميتوان غلظت يون كلسيم را بلافاصله تا مقدار بسيار زيادي بالابرد اما در ظرف نيم تا يك ساعت يون كلسيم به حد طبيعي باز مي گردد. بدن محتوي نوعي كلسيم قابل معاوضه است كه هميشه  به حال تعادل با يونهاي كلسيم درمايعات خارج سلولي قرار دارد. بخش كوچكي از اين كلسيم قابل معاوضه كلسيمي است كه در كلية سلولهاي فوق العاده نفوذپذير از قبيل سلولهاي كبد و لولة گوارش يافت مي شود. قسمت اعظم كلسيم قابل معاوضه در استخوان قراردارد وبطور طبيعي حدود 0,4 تا 1 درصد كليسم كل استخوان را تشكيل مي دهد.
توجه: اهميت كلسيم قابل معاوضه براي بدن آن است كه يك مكانيسم تامپوني سريع براي جلوگيري از بالارفتن يا سفوط بيش از حد غلظت يون كلسيم در مايعات خارج سلولي در شرايط زود گذر افزايش يا كاهش وجود كلسيم ايجاد مي كند.

تشكيل و جذب ا ستخوان – تغيير شكل ا ستخوان
تشكيل ا ستخوان بوسيلة ا ستئوبلاستها
استخوان بطور مداوم بوسيلة استئوبلاستها تشكيل شده در نقاطي كه استئوكلاستها فعال هستند بطور مداوم جذب مي گردد. استئوبلاستها  در سطوح خارجي استخوانها و درحوزه هاي استخوان يافت مي شوند.
جذب ا ستخوان و عمل ا ستئوكلاستها
استخوان بطور مداوم در حضور استئوكلاستها جذب مي شود كه سلولهاي درشت بيگانه خوار چند هسته اي  (تا 50 هسته) مشتق از مونوسيتها يا سلولهاي شبه مونوسيتي تشكيل شده در استخوان هستند. استئوكلاستها بطورطبيعي در هر لحظه براي حدود يك درصد سطوح خارجي و سطوح حوزه هاي استخواني فعال هستند. هورمون پاراتيروئيد فعاليت جذبي استئوكلاستها را كنترل مي كند. استئوكلاستها استحاله هاي پرز مانندي بسوي استخوان فرستاده ويك  لبة مضرس در مجاورت استخوان تشكيل مي دهد  واين پرزها دونوع ماده ترشح مي كنند

1. آنزيمهاي پروتئوليتيك كه از ليزوزومهاي استئوكلاستها  آزاد مي شوند.
2. چندين نوع اسيد و از آن جمله اسيد سيتريك و اسيد لاكنيك كه بطور عمده از ميتوكندريها آزاد مي شوند.آنزيمها ظاهراَ ماتريس آلي استخوان را هضم يا حل مي كنند در حاليكه اسيدها موجب حل شدن املاح استخواني   مي گردند.

تعادل بين تشكيل و جذب ا ستخوان
ميزان تشكيل و جذب استخوان بطور طبيعي به استثناي استخوان هاي درحال رشد با يكديگر برابرند و لذا تودة كل استخوان ثابت باقي مي ماند. استئوكلاستها معمولاَ بصورت توده هاي كوچك اما متراكم وجود دارند كه بعد از تشكيل شدن حدود 3 هفته به خوردن استخوان ادامه مي دهد و تونلي به قطر يك ميليمتر حفرمي كند وبه طول چند ميليمتر در پايان استئوكلاستها ناپديد شده و استئوبلاستها به تونل هجوم آورده وتوليد استخوان جديد مي كنند. تشكيل استخوان براي چندين ماه ادامه مي يابد و استخوان حديدبصورت لايه هاي پشت سرهم در دايره هاي هم مركز بر روي سطوح داخلي حوزه تشكيل مي شود تا اينكه حوزه پر شود.
هنگاميكه استخوان شروع به وارد كردن فشار برروي رگهاي خوني كه به آن ناحيه خون ميرسانند مي كند. تشكيل استخوان جديد متوقف مي شود. هر ناحية جديد از استخوان كه به اين روش تشكيل مي شود يك استئون ناميده مي شود.
ارزش تشكيل و جذب مدا وم ا ستخوان
تشكيل و حذب مداوم استخوان داراي تعدادي اعمال فيزيولوژيكي مهم است.
اولاَ: استخوان معمولاَ قدرت خود رابطور تناسب با ميزان فشاري كه برآن وارد مي شود تنظيم مي كند. در نتيجه هنگاميكه استخوان ها در معرض بارهاي سنگين قرار مي گيرند ضخيم مي شوند.
ثانياَ: حتي شكل استخوان نيز مي تواند بوسيلة تشكيل و حذب استخوان براي تحمل صحيح نيروهاي مكانيكي بسته به نوع استرس تغيير پيدا مي كند.
ثانياَ: چون استخوان پير نسبتاَ ضعيف و شكننده مي شود. لذا بتدريج كه ماتريس آلي استخوان پير

كنترل ميزان تشكيل ا ستخوان بوسيلة فشار وارد بر ا ستخوان
استخوان به تناسب باري كه بايد حمل كند تشكيل مي شود. بعنوان مثال: استخوان هاي ورزشكاران بطور قابل ملاحظه اي افراد غير ورزشكارسنگين تر مي شود. هرگاه يك پاي شخصي در گچ باشد امنا با پاي ديگر به راه رفتن ادامه دهد استخوان پائي كه در گچ قرار دارد نازك وتا 30 درصد كلسيم خود را ازدست  مي دهد درحاليكه استخوان پاي مقابل ضخيم و با كليفيكاسيون طبيعي باقي مي ماند.
توجه: بنابراين فشارهاي فيزيكي مداوم موجب تحريك استخوان سازي مي شوند. بيشتر جراحان استخوان از پديده فشار استخواني براي تسريع التيام شكستگي استفاده مي كنند، اين موضوع با استفاده از دستگاههاي ثابت نگاه دارنده مكانيكي مخصوص براي ثابت نگه داشتن دو انتهاي استخوان شكسته در كنار يكديگر بطوريكه بسيار بتواند بلافاصله از استخوانش استفاده كند به انجام ميرسد. آشكار است كه اين امر موجب وارد آمدن فشار بر دو انتهاي شكسته استخوان شده و فعاليت استئوبلاستيك را درمحل شكستگي تسريع مي كند و غالباَ دوران نقاهت را كوتاه مي گردد.

فسفاتاز قليائي خون بعنوان نموداري از فعاليت ا ستخوان سازي
استئوبلاستها  هنگاميكه بطور فعال درحال ساختن ماتريس استخواني هستند مقدار زيادي فسفاتاز قليائي ترشح مي كنند. تصور مي شود كه اين فسفاتاز غلظت موضعي فسفات غير آلي را افزايش داده و با فيبرهاي كلاژن را به روشي فعال مي كند كه اين فيبرها موجب رسوب املاح كلسيم مي شوند. چون مقداري از فسفاتاز قليائيبه درون خون انتشار مي يابد.
لذا غلظت فسفاتاز قليائي در خون معمولاً نمودار خوبي از ميزان تشكيل استخوان است.

هورمون پاراتيروئيد
روشن است كه افزايش فعاليت غدد پاراتيروئيد موجب جذب سريع املاح كلسيم از استخوانها و در نتيجه موجب هيپر كلسيمي در مايع خارج سلولي مي شود.
اما كم كاري غدد پاراتيروئيد موجب هيپو كلسيمي شده و غالباً منجر به تتاني مي گردد.
هورمون پاراتيروئيد در متابليسم فسفات نيز به همان اندازة متابليسم كلسيم اهميت دارد.
تشريح فيزيولوژيك غدد پاراتيروئيد
چهار غدة‌ پاراتيروئيد به طور طبيعي در انسان وجود دارد كه بلافاصله در عقب  غدة تيروئيد قرار دارد.
هر غدة پاراتيروئيد 6 ميليمتر درازا و 3 ميليمتر پهنا و 2 ميليمتر ضخامت دارد.
ساختمان شيميائي هورمون پاراتيروئيد
يك پلي پپتيد محتوي 115 اسيد آمينه مي باشد، اين ماده توسط رتيكولوم آندو پلاسميك و دستگاه گلژي كوچكتر شده و ابتدا به يك  پروهورمون و سر انجام به خود هورمون تبديل مي شود و آنگاه در گرانولهاي ترشحي در سيتوپلاسم سلولها بسته بندي مي گردد.
هورمون نهائي داراي وزن مولكولي 9500 بوده و از 84 اسيد آمينه تشكيل شده است.

اثر هورمون پاراتيروئيد بر غلظت كلسيم و فسفات در مايع خارج سلولي

1. جذب كلسيم و فسفات از استخوان.
2. كاهش دادن دفع كلسيم توسط كليه ها.

جذب كلسيم و فسفات از استخوان بر اثر هورمون پاراتيروئيد
اين هورمون دو اثر مجزا بر استخوان از نظر ايجاد جذب كلسيم و فسفات  دارد.

1. اثر بسيار سريعي است كه در ظرف چند دقيقه به وجود مي آيد كه ناشي از فعال شدن سلولهاي استئوكلاست موجود براي پيشبرد جذب كلسيم و فسفات است.
2. بسيار آهسته تر بوده و براي تكميل به چند ين روز يا حتي هفته ها وقت نياز دارد و از تكثير استئو كلاستها و به دنبال آن افزايش شديد جذب مجدد استئوكلاستي خود ناشي مي شود، نه از جذب املاح فسفات كلسيم  ازاستخوان.

مرحلة  سريع جذب كلسيم و فسفات
غشاء اوستئو سيتي، يونها ي كلسيم را از مايع استخواني به داخل مايع خارج سلولي تلمبه مي زند و در نتيجه، غلظت يون كلسيم در مايع استخواني را فقط به ميزان يك سوم غلظت آن در مايع خارج سلولي مي رساند.
هنگامي كه پمپ اوستئوسيتي بيش از اندازه فعال مي شود غلظت كلسيم مايع استخواني از اين حد نيز كمتر مي شود و در اين حال املاح فسفات كلسيم از استخوان جذب مي شوند.
اين اثر موسوم به اوستئوليز بوده و بدون جذب ماتريس استخواني انجام  مي شود
هنگامي كه اين پمپ غير فعال مي شود غلظت كلسيم مايع استخواني بالا مي رود و در اين حال املاح فسفات  كلسيم مجدداً در استخوان رسوب مي كند. اما نقش هورمون پاراتيروئيد دراين ميانه چيست؟

1. غشاء استئو بلاستها و استو سيتها هر دو داراي رسپتورهاي پروتئيني براي گرفتن هورمون پاراتيروئيد هستند.
2. هورمون پاراتيروئيد مي تواند پمپ كلسيم را قوياً فعال كند.
3. بدين وسيله موجب گرفته شدن املاح فسفات كلسيم از كريستالهاي آمرف استخواني مي شود كه در نزديكي سلولها قرار گرفته اند.
4.  هورمون پاراتروئيد اين پمپ را با افزايش دادن نفوذپذيري غشاء اوستئوسيتي به  كلسيم در طرف مجاور مايع استخواني تحريك كرده و بدين وسيله به يونهاي كلسيم اجازه مي دهد تا از مايع استخواني به داخل سلولها ي اين غشاء انتشار يابند.
5.  آنگاه پمپ كلسيم در طرف ديگر سلولها يونهاي كلسيم را در بقية مسير تا مايع خارج سلولي انتفال مي دهد.

مرحلة آهسته جذب استخواني و آزاد شدن فسفات كلسيم
(فعال شدن اوستئوكلاستها)
فعال كردن اوستئوكلاست ها.(از طريق فرستادن سيگنال ثانويه). در 2 مرحله:

1. فعال شدن فوري اوستئوكلاست ها ئيكه  از قبل وجود دارند.
2.  تشكيل اوستئوكلاست هاي جديد از سلولهاي مادر استخواني.

هورمون پاراتيروئيد به مدت چند ين روز موجب رشد خوب سيستم اوستئو كلاستي مي شود.

اثر هورمون پاراتيروئيد بر دفع فسفات و كلسيم به وسيلة كليه ها
هورمون پاراتيروئيد در همان زماني كه ميزان جذب مجدد فسفات را كاهش مي دهد موجب افزايش جذب مجدد توبولي كلسيم در كليه ها مي شود. اين هورمون ميزان جذب مجدد يونهاي منيزيم و يونهاي هيدروژن را نيز افزايش مي دهد. در حاليكه جذب مجدد توبولي يونهاي سديم، پتاسيم و اسيدهاي آمينه را نظير فسفات كاهش مي دهد.
اگر به خاطر اثر دراز مدت هورمون پاراتيروئيد بر روي كليه ها براي افزايش جذب مجدد كلسيم نبود دفع مداوم كلسيم در ادرار سرانجام استخوانها از اين مادة معدني تهي مي كرد.

اثر هورمون پاراتيروئيد بر جذب روده اي كلسيم و فسفات
هورمون پاراتيروئيد جذب كلسيم و فسفات را با افزايش تشكيل 1،25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول از ويتامين D دركليه ها شديداً زياد مي كند.

اثر ويتامين D بر استخوان و رابطة آن با فعاليت پاراتيروئيد
ويتامين D اعمال مهمي را در جذب استخوان و تشكيل استخوان دارد.
در غياب ويتامين D اثر هورمون پاراتيروئيد در ايجاد جذب استخوان شديداً كاهش مي يابد و يا از بين مي رود.
اين ويتامين جذب كلسيم و فسفات را از لولة گوارش افزايش مي دهد.

كنترل ترشح پاراتيروئيد بوسيلة غلظت يون كلسيم
كمترين كاهش  در غلظت يون كلسيم مايع خارج سلولي موجب مي شود كه غدد پاراتيروئيد ميزان ترشح خود را در ظرف چند دقيقه افزايش دهد، در صورتي كه كاهش غلظت كلسيم ادامه يابد اين غدد هيپر تروفي پيدا كرده و گاهي پنج برابر يا بيشتر مي شوند.
در راشيتيسم كه در آن غلظت كلسيم فقط چند در صد كم مي شود غدد پاراتيروئيد فوق العاده بزرگ مي شوند.
در آبستني و شير دادن نيز غدد پاراتيروئيد بزرگ مي شوند. هر حالتي كه غلظت يون كلسيم را افزايش دهد موجب كاهش فعاليت و كوچكتر شدن غدد پاراتيرويئد مي گردد. اين حالات عبارتند از:

1. مقدار بيش از اندازة كلسيم در رژيم غذائي.
2.  افزايش ويتامين D در رژيم غذائي.
3.  جذب استخوان در نتيجة عواملي به غير از هورمون پاراتيروئيد.

توجه: ميزان كاهش كلسيم به مقدار يك ميلي گرم در دسي ليتر، ترشح هورمون پاراتيروئيد را دو برابر مي كند، اين امر نشان دهندة‌ سيستم فيد بكي فوق العاده پر قدرت بدن را براي كنترل غلظت يون كلسيم پلاسما مي باشد.

كالسي تونين
كالسي تونين هورموني است كه از غدة تيروئيد ترشح شده و غلظت يون كلسيم خون را كاهش مي دهد.
اين هورمون توسط غدد اولتيموبرانشيال كه يك صدم غدة تيروئيد در انسان است ترشح مي شود.
كالسي تونين يك پلي پپتيدي بزرگ با وزن مولكولي حدود 3400 بوده و از زنجيري محتوي 32 اسيد آمينه تشكيل شده  است

اثرات كالسي تونين در كاهش غلظت كلسيم پلاسما
 کالسی تونين در انسان بالغ فقط اثر بسيار ضعيفي بر روی غلظت کلسيم پلاسما دارد.

1. کاهش اوليه در غلظت يون کلسيم در ظرف چند ساعت منجر به تحريک قوی ترشح هورمون پاراتيروئيد می شود که تقريباٌ به طور کامل اثر کالسی تونين را تحت الشعاع قرار می دهد.
2. در شخص بالغ ميزان روزانه جذب کلسيم و رسوب کلسيم بسيار اندک است و حتی بعد از آن که کالسی تونين ميزان جذب کلسيم را آهسته کرده و ميزان رسوب کلسيم را افزايش دهد اين امر کماکان فقط اثر بسيار اندکی بر روی غلظت يون کلسيم پلاسما خواهد داشت.

اثر غلظت کلسيم پلاسما بر ترشح کالسی تونين
دو اختلاف عمده بين سيستمهای فيدبکی کالسی تونين و هورمون پاراتيروئيد وجود دارد.

1. مکانيسم کالسی تونين سريعتر عمل می کند و در کمتر از يک ساعت به حد اکثر خود می رسد در حالی که بر خلاف آن هورمون پاراتيروئيد پس از ترشح ـ 3-4 ساعت وقت لازم دارد تا به حد اکثر فعاليت خود برسد.
2. مکانيسم کالسی تونين به طور عمده به عنوان يک تنظيم کننده کوتاه مدت عمل می کند زيرا به سرعت تحت الشعاع اثر بسيار قوی تر مکانيسم کنترل کننده پاراتيروئيد قرار می گيرد.

بنا بر اين در زمان طولانی سيستم پاراتيروئيد است که تقريباٌ به طور کامل غلظت دراز مدت يون کلسيم در مايع خارج سلولی را تنظيم می کند.

کنترل کلی غلظت يون کلسيم
گاهی مقدار کلسيمی که جذب مايعات بدن شده يا از آنها دفع می گردد به 0,3 گرم در ساعت می رسد.
در صورت خوردن کلسيم زياد و بويژه هنگامی که فعاليت ويتامين D زياد باشد شخص ممکن است تا 0,3 گرم کلسيم در ساعت جذب کند. اين رقم يا مقدار کل کلسيم در مايع خارج سلولی که حدود يک گرم است قابل مقايسه است. آشکار است که اضافه کردن 0,3 گرم کلسيم به اين مقدار اندک کلسيم موجود در مايع خارج سلولی يا کم کردن اين مقدار از آن موجب هيپر کلسيمی يا هيپو کلسيمی شديد خواهد شد.
توجه: افزايش غلظت يون کلسيم و فسفات مايع خارج سلولی از حد طبيعی موجب رسوب فوری املاح قابل معاوضه می گردد. برعکس کاهش غلظت يون کلسيم و فسفات موجب جذب فوری املاح قابل معاوضه می شود.اين واکنش آن قدر سريع است که فقط يک بار عبور خون محتوی کلسيم زياد از استخوان تقريباٌ کليه کلسيم اضافی را در استخوان رسوب می دهد.
همچنين حدود 5 در صد تمام خون يعنی حدود يک در صد تمام مايع خارج سلولی در دقيقه از استخوانها عبور می کند. بنا بر اين حدود نيمی از هر گونه کلسيم اضافی که در مايع خارج سلولی ظاهر می شود در هر طر ف  حدود 70 دقيقه بوسيله اين عمل تامپونی استخوانها حذف می گرد د.
در همان زمانی که مکانيسم کلسيم قابل معاوضه در استخوان مشغول ثابت نگاه داشتن يا تامپونی کردن غلظت يون کلسيم در مايع خارج سلولی است سيستمهای هورمونی پاراتيروئيد و کالسی تونين نيز شروع به عمل می کند.
در ظرف 3 تا 5 دقيقه بعد از يک افزايش حاد در غلظت يون کلسيم ميزان ترشح هورمون پاراتيروئيد کاهش می يابد

خلاصه مطالب بيان شده

1. جذب كلسم و فسفات از روده:
   كلسيم به مقدار ناچيزي از روده جذب مي شود.زيرا بسياري از تركيبات آن نسبتاً نا محلول بوده و هم چنين كاتيونهاي دو ظرفيتي بطور كلي از مخاط روده به خوبي جذب نمي شوند.
2. كلسيم تمايل دارد كه تركيبات فسفات كلسيم تقريباً غير محلول تشكيل دهد كه نمي توانند جذب شوند بلكه از راه مدفوع دفع گردند.
3. دفع كلسيم در مدفوع و ادرار
   ميزان جذب خالص كلسيم: حدود نه دهم كلسيمی كه روزانه خورده مي شود از طرِيق مدفوع و يك دهم باقيمانده از راه ادرار دفع مي گردند. (دقت شود).
4. حدود دو سوم كلسيم موجود در فيلتراي گلومري در توبولهاي ابتدائي جذب مي شود. جذب مجدد كلسيم بسيار انتخابي يوده و بستگي به غلظت كلسيم در خون دارد،
5. يكي از مهمترين فاكتورهاي كنترل كنندة‌ ميزان دفع كلسيم هورمون پاراتيروئيد است.
        
6. ويتامين D يك اثر قوي بر افزايش جذب كلسيم از روده و همچنين اثرات مهمي بر رسوب استخوان و جذب مجدد استخوان دارد.
   خود ويتامين D مادة فعالي نيست كه موجب بروز اين اثرات مي شود بلكه ويتامين D مي بايستي ابتدا از طريق يك سري متوالي واكنشها در كبد و كليه ها بصورت فرآوردة‌ فعال نهائي يعني:
   1، 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول در آيد كه منجر به تشكيل اين ماده از ويتامين D مي شود.
7. تركيبات ويتامين D
   چندين تركيب مختلف كه از استرولها بدست مي آيند به خانوادة ويتامين D تعلق دارند و كلية اين مواد اعمال كم و بيش مشابهي انجام مي دهند. مهمترين اين مواد كوله كالسيفرول موسوم به ويتامين D3 است.
   قسمت اعظم اين ماده در پوست بر اثر عمل اشعة ‌ماوراي بنفش خورشيد بر 7- دهيدروكلسترول تشكيل   مي شود. در نتيجه قرار گرفتن در معرض نور خورشيد از كمبود  ويتامين  D جلوگيري  مي كند .  تركيبات ويتامين D موجود  در غذا با كالسيفرول مشابه هستند.
8. نخستين مرحله در فعال شدن كوله كالسيفرول و تبديل آن به 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول است كه در كبد به انجام مي رسد.
9. 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول يك اثر فيد بكي مهاري بر واكنشهاي تبديلي دارد كه به دو دليل اهميت فوق العاده اي دارد.
   (1)اين مكانيسم فيد بكي غلظت 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول در پلاسما را دقيقاً تنظيم مي كند.
   (2) اين  تبديل كنترل شدة‌ ويتامين D3 به 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول،.يتامين D3 را براي مصرف آتي ذخيره مي كند، زيرا ويتامين D3 پس از تبديل فقط براي مدت كوتاهي در بدن باقي مي ماند در حاليكه بصورت ويتامين D مي تواند تا چند ماه در كبد ذخيره شود.
10. تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول را در كليه ها به 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول صورت  مي گيرد.
    اين ماده فعالترين شكل ويتامين D3 است. چون فرآورده هاي قبل از آن كمتر از يك هزارم فعاليت ويتامين D را دارد. بنا بر اين ويتامين D در غياب كليه ها تقريباً بي اثر است.
    در غياب اين هورمون تقريباً هيچگونه 1،25- دي هيدروكسي كوله كالسيفرول تشكيل نمي شود. بنا بر اين هورمون پاراتيروئيد يك تاثير قوي در تعيين اثرات عملي ويتامين D در بدن و بويژه اثرات آن بر جذب كلسيم در روده و اثرات آن بر استخوانها دارد.
11. غلظت پلاسمائي 1،25- كوله كالسيفرول به نسبت معكوس غلظت يون كلسيم در پلاسما تغيير مي كند. دو دليل براي اين موضوع وجود دارد.
12. يون كلسيم اثر خفيفي در جلوگيري از تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول به 1، 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول را دارد.
13. مهمتر اينكه هنگاميكه غلظت يون كلسيم پلاسما از 10 ميليگرم در دسي ليتر بالاتر رود سرعت ترشح هورمون پاراتيروئيد شديداً كاهش مي يابد.
    هورمون پاراتيروئيد موجب پيشبرد تبديل 25- هيدروكسي كوله كالسيفرول به 25- دي هيروكسي كوله كالسيفرول در كليه ها مي شود.
    توجه: بنابراين هنگاميكه غلظت يون كلسيم پلاسما بالا است تشكيل 1، 25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول شديداً كاهش مي يابد.
14. غلظت كلسيم در پلاسما در حدود 9,4 ميليگرم در صد و بطور طبيعي بين 9 و10 ميليگرم در صد تغيير مي كند. اين مقدار تقريباً‌ معادل با 2,4 ميلي مول در ليتر است.
15. پس غلظت طبيعي يون كلسيم در پلاسما و مايعات بين سلولي حدود 1,2 ميلي مول درليتر يا 2,4 ميلي اكي والان در ليتر يعني فقط نصف غلظت كل كلسيم در پلاسما است.
    اين كلسيم در بدن و ازجمله، اثر كلسيم بر قلب،سيستم عصبي و تشكيل استخوان اهميت دارد.
16. ويتامين D باعث عبور فسفات از اپيتليوم لولة گوارش مي شود.
17. بالارفتن يا تهي شدن يون يا تهي شدن يون كلسيم در مايع خارج سلولي موجب بروز اثرات فوري فوق العاده شديد مي شود. هم هيپوكلسيمي وهم هيپو فسفاتمي طولاني رسوب مواد معدني در استخوان  را شديداَ كاهش مي دهد.
    نتيجه:هيپوكليسمي موجب  بروز تتاني ميگردد. اما همچنين گاهي بعلت عمل آن بر سيستم عصبي مركزي از نظر افزايش تحريك پذيري موجب تشنج مي شود.
    توجه: تتاني معمولاَ هنگامي بوجود مي آيد كه غلظت كلسيم خون از 9,4 ميلي گرم در دسيليتر خون به حدود 6 ميلي گرم در دسي ليتر برسد. كه فقط 35 درصد پائين تر از غلظت طبيعي كلسيم است و درغلظت حدود 4 ميلي گرم در دسي ليتر كشنده است.
18. هنگاميكه غلظت كلسيم در مايعات بدن از حد طبيعي بالاتر رود سيستم عصبي تضعيف شده و فعاليتهاي رفلكسي سيستم مركزي كند ميگردد. اثرات تضعيفي افزايش غلظت كلسيم هنگاميكه غلظت كلسيم خون از حدود 12 ميلي گرم درصد بالا تر رود  شروع به پيدايش كرده و درغلظت بالا تر از 15 مبلي گرم  درصد بارز مي شوند. هنگاميكه غلظت كلسيم از حدود 17 درصد ميلي گرم درصد در مايعات بدن بالا تر مي رود، فسفات كلسيم در سراسر بدن رسوب مي كند.
19. املاح استخوان:
    املاح متبلوري كه در ماتريس آلي استخوان رسوب مي كنند اصولاَ از كلسيم و فسفات تشكيل شده اند و فرمول املاح متبلور اصلي كه هيدروكسي آپاتيت ها ناميده مي شوند، بقرار زير است:
20. نسبت به كليسم به فسفر در شرايط تغذيه اي مختلف بسيار متغير بوده و بر اساس وزن بين 1,3 تا 2 تغيير مي كند. يونهاي منيزيم، سديم، پتاسيم  و كربنات نيز در ميان  املاح استخواني وجود دارند.

 

نتيجه مطالب بيان شده (دقت شود)

1. اين مقدار کلسيمی که امروزه توصيه می شود استفاده شود منطقی نيست.

استفاده از سه ليوان شير روزانه که برابر است با 1000 ميلی گرم کلسيم در روز که 900 ميلی گرم آن از طريق مدفوع و 100 ميلی گرم آن از طريق ادرار دفع می شود.
سوال ؟ چقدر از اين مقدار کلسيم مصرف شده جذب شده است ؟

2. مصرف زياد کلسيم موجب عدم تعادل کلسيم و فسفات مي شود که در اين حالت فسفات از طريق ادرار دفع می شود. (نسبت کلسيم به فسفات نبايد بيش ار 1,3 تا 2 باشد).
3. مقدار کلسيم موجود در يک دسی ليتر خون بايد بين 8,3 تا 10 ميلی گرم باشد در صورت  افزايش کلسيم از اين مقدار فيد بکی به غدد پاراتيروئيد ارسال شده و اين غدد از کار خواهد افتاد و ديگر کلسيمی جذب نخواهد شد.
4. کلسيم در بدن به تنهائی قابل جذب نمی باشد.
5. کلسيم در بدن زمانی قابل جذب است که همراه با فسفات و ويتامين D باشد.
6. يکی از راه های جذب اين ويتامين استفاده از نور مستقيم آفتاب که با پوست درتماس باشد.
7. در ايران عموماٌ خانمها از اين نعمت خدادادی استفاده نمی کنند و هنگام خارج شدن از منزل پوست را با کرم ضد آفتاب چرب می کنند که مبادا از نور آفتاب استفاده کنند.
8. کلسيم زمانی قابل جذب است که محيط قليائی باشد و جالب توجه اين که در محيط اسيدی کلسيم قابل جذب نيست. در اين محيط معمولاٌ بدن از کلسيم موجود در استخوان برداشته و مورد استفاده قرار می دهد که  در نتيجه بمرور سائيدگی استخوان اتفاق می افتد.
9. کلسيم زمانی قابل جذب است که شخص روزانه مقداری نرمش و ورزش معقول انجام دهد در غير اين صورت جذب کلسيم مختل خواهد شد.
10. کلسيم زمانی قابل جذب است که شخص از سيستم گوارش سالمی بر خوردار باشد. سالم بودن روده ها برای جذب کلسيم خورده شده.
11. کلسيم در صورتی قابل جذب است که انسان از کبد سالمی بر خوردار باشد. تبديل کوله کلسيفرول به 25 – هيد روکسي کوله کلسيفرول در کبد.
12. کلسيم زمانی قابل جذب است که فرد کليه های سالمی را داشته باشد. تبديل کوله کلسيفرول به 1،25 – دی هيدروکسی کوله کلسيفرول در کليه ها.
13. در صورت عدم فعاليت غدد پاراتيرويد جذب کلسيمی صورت نخواهد گرفت.
14. سالم بودن غده تيروئيد که موجب متابوليسم می شود.
    توجه: کلسيم زمانی قابل جذب است که اندامهای فوق از سلامت کامل برخوردار باشند.
15. ماست يکی از لبنيات رايج در جيره غذائی مردم است که مضرات فراوانی دارد از جمله:
    الف: 25 درصد ماست اسيد لاکتيک است.
    ب: اسيد لاکتيک موجب تضعيف نرونهای مغزی می شود.
    ج: اين ماده موجب اسيدی بودن محيط شده و جذب مولکولهای کلسيم دچار اشکال می شود
    د: ماست موجب يبوست مزاج شده و گرفتاريهای عديده ای را موجب می شود.
    ه: بر اثر يبوست مزاج سم خطر ناکی بنام پتومائين  و گازهای سمی از جمله اندل , اسکاتل , فنل و سولفور در روده توليد شده و دوباره جذب خون شده و سيستم عصبی را مختل ميکند.
16. شير دارای قندی است به نام لاکتوز که برای جذب آن در بدن نياز به آنزيم لاکتاز دارد , در افراد بزرگ سال اين آنزيم معمولاٌ وجود ندارد.
17. افراد بزرگسال بر اثر نوشيدن شير عموماٌ دچار اختلالات گوارشی می شوند.
18. ماست بخاطر داشتن اسيد لاکتيک موجب جذب زياد کلسيم از روده شده و تعادل کلسيم خون را مختل می کند.
19. کلسيم مازاد موجب رسوب در نقاط مختلف بدن از جمله: پاشنه پا , (خار پاشنه) لکنچه کليه , (سنگ کليه) انتهای استخوان دنبالچه (بزرگ شدن اين استخوان) و در قسمتهای مختلف بدن بصورت رسوبات کلسيمی (تومورهای کلسيمی) می شود.
    توجه: کلسيم مگر فقط در لبنيات است که اينقدر توصيه می شود ؟
20. رسوب کلسيم مازاد در ديواره عروق کرونر قلب و ايجاد آرتريو اسکلروزيز می کند.
21. وجود ماده ای بنام آفلاتوکسين در لبنيات که بسيار خطر آفرين است، زيرا بر اثر استفاده از نان خشک کپک زده در جيره غذائی دام موجب انتقال اين ماده از نان به شير می شود.
22. اين ماده سيستم ايمنی بدن را تضعيف کرده و انسان را در معرض خطر جدی قرار مي دهد.
23. ضمناٌ چه ضرورتی وجود دارد که اين مقدار کلسيم را بايد استفاده کرد ؟
24. استفاده از اين مقدار کلسيم ( 1000ميلی گرم در روز ) موجب آرتروز می گردد.
    زيرا همانطور که قبلاٌ متذکر شدم اين مقدار کلسيم جذب نمی شود.
25. استفاده از اين مقدار لبنيات موجب عدم تعادل مغز و افزايش مايعات مغزی می شود.
26. استفاده از لبنيات بطور مداوم باعث خواب آلودگی در شخص می شود.
27. اين نوع افراد از انجام فعاليتهای فکری دقيق سريع خسته شده و زود عصبی می شوند.
28. استفاده مدام از لبنيات موجب دردهای شديد پريود در بانوان شده و بمرور نظم پريود آنها مختل شده و بمرور دچار بيماری آمنوره ثانويه می شوند.
29. استفاده مکرر از لبنيات خصوصاً ماست موجب ضعف رفتن پا از زانو به پائين می شود.
30. در مجموع استفاده از لبنيات زياد موجب دردهای استخوانی می شود.
    توجه: در مجموع لبنيات بخاطر اسيدی بودن برای سيستم اسکلت و استخوانبندی مضرميباشد.
    هنگاميكه غلظت كلسيم در مايعات بدن از حد طبيعي بالاتر رود سيستم عصبي تضعيف شده و فعاليتهاي رفلكسي سيستم مركزي كند ميگردد
31. بر اثر فعاليت در ماهيچه های بدن لاکتات ايجاد شده و موجب خستگی شخص می شود جالب توجه  اينکه 25 درصد ماست اسيد لاکتيک بوده و با مصرف اين مواد غذائی در حقيقت خستگی را به بدن تزريق می کنيم و ساعتها بخواب می رويم.
32. افرادی که دارای يبوست مزاج هستند خوردن ماست بسيار خطر آفرين است.
33. استفاده از ماست برای کودکان خطرناک بوده زيرا هيدروژن موجود در مغز را زياد کرده و به همين خاطر جريانات خون مغزی افزايش پيدا کرده وکودکان دچار پيش فعالی می شوند.
34. استفاده مکرر از ماست و ساير مواد لبنی شرايط ايجاد اسيدوز را در بدن افزايش می دهد.
35. برای ماندگاری مواد لبنی مانند دوغ ماده نگهدارنده ای مانند: بنزوات به آن اضافه می کنند که اين ماده در محيط اسيدی تبديل به بنزوئين می شود که بسيار خطرناک است.
36. نوشيدن دوغ همراه غذا موجب مختل شدن شيره گوارشی می شود.
37. استفاده از لبنيات موجب تشديد بيماری صرع می شود.
38. استفاده از لبنيات موجب تشديد بيماريهای اتو ايميون مانند: روماتيسم مفصلی خواهد شد.
    (بخاطر اسيدی بودن اين ماده و موجب عدم جذب کلسيم و فسفات).
39. استفاده از ماست موجب افزايش آنزيم (LDH) در خون می شود.
    زيرا وجود اسيد لاکتيک موجب افزايش اين ماده در خون می شود.
40. مصرف زياد لبنيات (1000) ميلی گرم در روز موجب سرطان تخمدان در خانمها و سرطان پروستات در آقايان می شود! (خبر اينتر نتی).